Duimen dat rechter de gasput sluit

Moet de gaskraan omwille van de veiligheid verder dicht? Groningers vroegen het aan de Raad van State. „Dit plan hangt van onzekerheden aan elkaar.”

De vlaggen en fluitjes liggen nog in Groningen. Alleen aan de petten zijn ze te herkennen in het patriciërspand aan de Kneuterdijk in Den Haag. Actievoerders John Lanting van Schokkend Groningen en Bram Reinders van Groningers in Opstand. Gedupeerden van de Groningse gasbevingen. Klaar om de Raad van State „een poepie te laten ruiken”.

Reinders wiebelt achter het katheder als hij het woord krijgt. Met de Stichting Vrienden van Groningen Centraal eist hij dat de gaswinning onmiddellijk wordt stopgezet, in ieder geval in het kwetsbare Loppersum en bij het ‘cluster Eemskanaal’ en als het even kan ook bij het Chemiepark in Delfzijl bij hem om de hoek.

Daar beefde de bodem op 6 januari weer. Het was alsof er een vrachtwagen tegen het huis reed. „Sindsdien doe ik geen oog meer dicht. Zijn we nog veilig? Houden de dijken het wel? En wat gebeurt er bij een grote klap met het tankpark? De minister belooft al twee jaar onderzoek, maar nog steeds weten we helemaal niks.”

Het protest tegen de gaswinning in Groningen gaat een nieuwe fase in. De Raad van State, hoogste bestuursrechter van het land, belegde gisteren een spoedzitting over het gasbesluit van minister Kamp (Economische Zaken, VVD). Die laat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) dit jaar, ondanks de aardbevingen en bijna 30.000 schademeldingen, 39,4 miljard kuub aardgas winnen.

Liefst 42 gemeenten en organisaties, waaronder het provinciebestuur, Milieudefensie en bewonersorganisatie de Groninger Bodembeweging tekenden bezwaar aan. Twee bezwaarmakers wachtten de inhoudelijke behandeling later dit jaar niet af en eisen directe staking van de gaswinning tot alle veiligheidsrisico’s overal in het Groningse gasveld in kaart zijn gebracht en de huizen voldoende zijn versterkt. Het gaat om de Stichting Vrienden van Groningen Centraal en de Statenfracties van SP, CDA en GroenLinks in Groningen.

De minister, betoogt SP’er Sandra Beckerman tijdens de zitting namens de fracties, „heeft geen idee wat hij doet”. Kennis over de gasbevingen ontbreekt, Groningers lopen gevaar, en toch blijft deze minister grootschalig gas winnen. „Dat is in strijd met de Grondwet, de Mijnbouwwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.”

Staatsraad Thijs Drupsteen, gepokt en gemazeld in milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht, laat direct weten dat de Groningse gaswinning niet volledig zal worden stilgelegd. Behalve veiligheidsrisico’s zijn er ook leveringsverplichtingen. Als de gaswinning in Groningen stilvalt, komen 11 miljoen huishoudens in Europa direct in de problemen. En dat leidt tot „maatschappelijke ontwrichting”, waarschuwt de landsadvocaat namens de minister.

Wel overweegt de Raad van State de gaswinning op sommige plekken stil te leggen, blijkt uit de vragen die Drupsteen afvuurt op alle partijen. Zoals in Loppersum, daar zijn de meeste bevingen, of in het cluster Eemshaven vlakbij de stad Groningen. De boorputten produceren daar mondjesmaat. Drupsteen: „Waarom kunnen we Loppersum niet helemaal uitzetten zoals ook de toezichthouder wilde en alleen opstarten als de nood echt hoog is?”

De staatsraad neemt tijdens de spoedzitting al een voorschot op de inhoudelijke behandeling. Meermalen plaatst hij vraagtekens bij de productiemaxima die de minister heeft vastgesteld. Waar baseert de bewindsman die getallen precies op? Waar blijft de risicoanalyse? Het winningsplan, liet Drupsteen zich ontvallen „hangt van onzekerheden aan elkaar.” En: „Als we zoiets bij een simpel bestemmingsplan onder ogen krijgen, is het klaar. Dan zeggen we: doe dat maar over.”

Na twee uur staan de actievoerders weer buiten. Ze zijn opgelucht. „Een kritische rechter”, juicht Bram Reinders. Met vertrouwen ziet hij de uitspraak tegemoet. Die doet de Raad van State binnen twee weken. Alleen Sandra Beckerman is een tikje teleurgesteld. De Statenfracties zijn als politieke partijen geen direct betrokkenen en daarom niet ontvankelijk.

Maar er komt een herkansing, verwacht de voorvrouw van de grootste partij in Groningen. „Als de SP straks in het nieuwe provinciebestuur zit, beginnen we als provincie gewoon weer een spoedprocedure.” Want de gaskraan moet heel veel verder dicht, naar 12 miljard kuub per jaar. „Alleen dat vindt de toezichthouder verantwoord. En de veiligheid van onze Groningers gaat boven de centen.”