‘Dit elimineert Israëls overwicht, want voor het recht zijn we gelijk’

Palestijns minister

Met de toetreding tot het Strafhof maakt Palestina de strijd tegen Israël juridisch.

Minister Koenders (PvdA) ontvangt zijn Palestijnse ambtgenoot Riad al-Malki (tweede van links) gisteren in Den Haag. Foto Martijn Beekman/ANP

Sinds Palestina in 2012 bij de Verenigde Naties een waarnemerstatus kreeg hebben de Palestijnen een nieuwe strategie in de strijd om een eigen staat. Door zich aan te sluiten bij internationale verdragen en organisaties krijgen ze steeds meer erkenning. Ze hopen zo Israël internationaal te isoleren en onder druk te zetten om een einde te maken aan de 48 jaar durende bezetting van de Palestijnse gebieden.

De meest omstreden stap is de toetreding tot het Internationaal Strafhof in Den Haag. Bij een ingetogen ceremonie kreeg de Palestijnse minister van Buitenlandse Zaken Riad al-Malki gisteren een speciale uitgave van het Statuut van Rome overhandigd.

Een historisch moment voor de Palestijnen, die Israël via het Strafhof ter verantwoording willen roepen voor vermeende oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de oorlog in Gaza vorig jaar en de aanhoudende bouw van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever die onder internationaal recht illegaal zijn.

„Het is simpel”, zegt Al-Malki in een interview in Den Haag. „Gedurende de bezetting heeft Israël misdaden begaan tegen het Palestijnse volk. Ongestraft. Als lid van het Strafhof kunnen we eindelijk gerechtigheid krijgen. En we hopen dat mogelijke vervolging werkt als afschrikking.”

De toetreding leidt tot spanningen met Israël. Als vergelding bevroor Israël de afgelopen maanden 400 miljoen dollar aan belastinggeld, dat het int voor de Palestijnse Autoriteit. Daardoor staat het overheidsapparaat in Ramallah op instorten. Toen Israëlische veiligheidsdiensten vorige week waarschuwden voor sociale onrust en geweld besloot premier Netanyahu het geld alsnog vrij te geven.

„We laten ons nergens door tegenhouden”, zegt Malki resoluut. „We blijven kijken hoe we internationale mechanismen kunnen inzetten voor ons doel. Het is dom en suïcidaal om te blijven praten over gewapende strijd, want we zijn gewoon geen partij voor Israël. Het is de vijfde militaire macht ter wereld. Maar als we proberen te voorkomen dat Israël dat overwicht kan gebruiken, dan zijn we wellicht wel een partij. Onze toetreding elimineert de superioriteit van Israël, want voor het internationaal recht zijn we allemaal gelijk.”

Maar dat betekent dat Palestijnen ook kunnen worden aangeklaagd.

„Dat is waar. Het mes snijdt aan twee kanten. Daarom heeft president Abbas aan alle partijen gevraagd of ze daarmee konden leven. Ze hebben toegestemd dat als het hof om medewerking of uitlevering vraagt, ze zullen meewerken. Zwart op wit.”

Heeft u het Strafhof alleen gevraagd om onderzoek te doen naar de oorlog in Gaza van afgelopen zomer?

„We hebben het hof gevraagd om te kijken naar de situatie in de Palestijnse gebieden, inclusief Oost-Jeruzalem, en te beginnen met 14 juni 2014. Maar het was hun eigen besluit om een vooronderzoek te beginnen naar Gaza, al hebben we er met de datum wel op gezinspeeld. Het hof beslist zelf waar het onderzoek naar doet, dat geldt ook voor de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Maar als wij het hof opmerkzaam kunnen maken op bepaalde zaken, of hun onderzoek kunnen bespoedigen, dan zullen we zeker niet twijfelen.”

De VS en Israël zeggen: toetreding ondermijnt de kans op vrede.

„Wat heeft dat met elkaar te maken? We onderhandelen al 23 jaar. Als Israël dat serieus had genomen, hadden we deze stap niet hoeven nemen. Dat neemt niet weg dat als de onderhandelingen morgen worden hervat, en Israël zegt: ‘We bevriezen alle bouw in de nederzettingen, we laten de laatste politieke gevangenen vrij, en we accepteren onderhandelingen’, dan zullen we daarvoor gaan.”

Zelfs nu Netanyahu heeft gezegd dat er onder zijn leiderschap geen Palestijnse staat zal worden gesticht?

„Wij geloven dat Netanyahu niet geïnteresseerd is in het beëindigen van de bezetting of de stichting van een Palestijnse staat. We wilden dat de internationale gemeenschap dit ook zou inzien en daar heeft hij ons enorm mee geholpen. Netanyahu is zijn eigen vijand. Hij heeft zijn masker afgedaan, dus hij moet nu ergens mee komen. Als Israël toont dat het serieus is, dan zullen we daarop ingaan.”

Verwacht u dat de VS hem nu meer onder druk zullen zetten?

„We hopen het. Obama heeft grote betrokkenheid getoond bij het zoeken naar vrede en het beëindigen van de bezetting. Hij zei dat sommige dingen opnieuw overwogen zouden worden. Maar we zijn niet naïef, misschien blijft het alleen bij woorden. In de Mensenrechtenraad van de VN stemden de VS een paar dagen geleden tegen het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen. Dat is een indicatie. Maar misschien heeft de regering haar nieuwe richtlijnen nog niet geïmplementeerd en hebben ze tijd nodig.”