Column

De bankierseed: de beste grap van 1 april

Gisteren werd de bankierseed ingevoerd. De nieuwe tuchtrechters voor de sector zullen het nog druk gaan krijgen, denkt columnist Christiaan Weijts.

De mooiste 1-aprilgrap was bij de opening van de beurs aan het Damrak. Met een gongslag werd daar gisterochtend de intrede gevierd van een ambtseed voor alle bankmedewerkers. Ook werd het tuchtrecht voor die sector officieel van kracht.

Geen beursgang maar een kuisheidsbelofte. Het heeft allemaal een hoog kikker-in-je-bilgehalte, zeker als je de letterlijke tekst van die eed erbij pakt, waarin twee beloftes met name opvallen, nummer twee en drie.

2) Ik zal een zorgvuldige afweging maken tussen alle belangen die bij de bank betrokken zijn, te weten die van de klanten, de aandeelhouders, de werknemers en de samenleving waarin de bank opereert. 3) Ik stel in die afweging het belang van de klant centraal.

Je maakt een zorgvuldige afweging tussen belangen, maar één van die belangen is altijd doorslaggevend. Dat is al een tikje curieus, en het wordt ronduit bizar als je daar de concrete situaties bij fantaseert.

Stel: ik vraag een hypotheek aan, en de bank weigert die, omdat die mij als een arme sloeber beschouwt. Ik werk immers in de literatuur en de journalistiek, branches met een ongehoord terughoudend bonusbeleid.

Toch kan ik tegen zo’n afwijzing op goede grond een zaak aanspannen bij de tuchtrechter. Bij alle afwegingen (belofte 2) weegt míjn belang immers altijd het zwaarst (belofte 3), en komen de aandeelhouders, de werknemers en zelfs de hele samenleving steevast op de tweede plaats. Zo’n hypotheek mag misschien niet in het belang van de bank of de samenleving zijn, maar dat die míjn belang dient, is evident.

Stelt de tuchtrechter zulke klanten in het ongelijk, dan is dat hele ‘klantenbelang centraal’ een lege buzzfrase, uit dat kostelijk rijtje van ‘excellent’ (hoger onderwijs), ‘resultaatgericht’ (bedrijfsleven) en ‘innovatief’ (wetenschap).

Maar jongen, het is juist in jouw eígen belang dat we je niet met een onbetaalbare hypotheek opzadelen! Zoals het in het belang van een startende broodjesbakker is dat we hem geen lening geven. O ja? Maar hoe kan die anders een succesvolle bakkerij beginnen? Natuurlijk is het in het klantenbelang dat de bank die gok waagt. Op z’n minst kún je het zo zien, wat een gang naar de tuchtrechter rechtvaardigt.

De eed stelt expliciet het ‘klantenbelang’ in plaats van ‘de klant’ centraal, en belooft daarmee meer dan bankiers waar kunnen maken.

Wij doen het niet voor onszelf, niet voor ons eigen salaris, niet voor onze winst, maar alleen voor u, lieve klant. Dat verklaar en beloof ik, zo waarlijk helpe mij…

Eén april!

Het klantenbelang centraal… In de reclame mag zulke vrijblijvende retoriek dan een sleetse conventie zijn, als je die verplaatst naar het domein van een ambtseed blijft dat niet zonder juridische gevolgen.

Die nieuwe tuchtrechters gaan het nog druk krijgen.