Britse verkiezingen: het eerste tv-debat en de valkuilen/voordelen van politici

De uitslag van de Britse verkiezingen op 7 mei is volledig onvoorspelbaar. Nee, dat is niet overdreven. Peilingen wijzen al maanden op een nek-aan-nekrace tussen Camerons Conservatieven en het Labour van Ed Miliband. Dat één van hen premier wordt, staat vast. Andere kanshebbers zijn er niet.

Maar al het andere is onzeker. Welke partij krijgt het grootste aantal zetels? De uitslag zal grote gevolgen hebben. Als Cameron opnieuw premier wordt, komt er vóór het einde van 2017 een referendum over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie. Miliband verklaarde gisteren opnieuw dat hij alleen bereid is tot een referendum als een verdragswijziging dat noodzakelijk maakt.

De keuze Cameron/Miliband als premier veronderstelt een duel, maar is allesbehalve dat. Want het Britse tweepartijenstelsel vertoont barsten. Aan het tv-debat van vanavond doen maar liefst zeven partijleiders mee. Kijk hieronder live mee.

Weten waar je op moet letten? NRC-correspondent Titia Ketelaar zette vanuit Londen de politici op een rij.

David Cameron (Conservatieven)
De huidige premier, en heeft dus het meest te verliezen. Dat is ook de reden dat hij weigerde aan andere debatten mee te doen, en zeker niet één op één met Ed Miliband in discussie wilde. Binnen de Conservatieve partij herinnert men zich nog al te goed dat Cameron in 2010, toen er voor het eerst tv-debatten werden gehouden, niet als beste debater naar voren kwam. Let op zijn gezichtsuitdrukkingen en handgebaren vanavond: die zullen zeggen ‘zie wat een rotzooi als je zeven man op een podium krijgt’. Dat moet de kiezer ervan overtuigen dat er maar één staatsman is, en dat Europese coalitieperikelen alleen maar tot chaos leiden.

Ed Miliband (Labour)
Hij heeft het meest te winnen. Uit peilingen blijkt dat de kiezers zijn beleid wel waarderen, maar hem een elitaire sukkel blijven vinden, een “nerd uit Noord-Londen”, zoals Jeremy Paxman vorige week zei. “Who cares?”, was Milibands antwoord. Zijn grote valkuil vanavond is dat hij zich alleen op Cameron richt. Labour verliest op links enorm aan de Schotse nationalisten (SNP), en een beetje aan de Greens en Plaid Cymru, en weet twijfelende LibDemmers ook niet over te halen. In plaats van Cameron aan te vallen, moet Miliband dus linkse kiezers overtuigen.

Lees verder: Labour heeft genoeg van stuntelende Miliband (€)

Nick Clegg (Liberaal-Democraten)
Hij was de grote verrassing van de debatten van 2010. De Britse kiezers wisten nauwelijks wie hij was, en in vergelijking met Cameron en toenmalig premier Gordon Brown was hij een charmante en goede debater. Maar de kleine coalitiepartner lijdt onder regeringsdeelname, en vicepremier Cleggs’ persoonlijke waarderingscijfers helemaal. Hij zal vanavond herhalen dat de LibDems het Conservatieve welzijnsbeleid verzachten, en in een eventuele coalitie met Labour die partij economisch bij de les zullen houden. En let op zijn omgang met Nigel Farage: Clegg oefende met John Cleese in diens rol als Basil Fawlty.

NRC-correspondent Titia Ketelaar maakt halverwege de balans op.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar 2/2 Farage gaat voor de emotie, Clegg pragmatisch, Bennett geen sterke debater, Sturgeon wel, Wood voice of reason

Nigel Farage (UK Independence Party)
Hij hoopte de grote onbekende te zijn, maar door deelname van de drie vrouwen is hij inmiddels een beetje gevestigde orde. Farage is een goed spreker, alleen schort het wel eens aan feitenkennis. Al maakte dat tijdens twee debatten voor de Europese verkiezingen niets uit: Nick Cleggs pragmatisme kon niet op tegen Farages emotionele pleidooien. De partijleider moet vanavond laten zien dat UKIP geen one issue-partij is, of slechts een protestpartij.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Fout van Farage: Hadrian’s Wall is niet grens met Schotland, loopt dwars door Newcastle Heeft dus net groep Engelsen beledigd #leadersdebate

Lees verder: Stamgast Nasty Nigel vertolkt de Engelse hang naar nostalgie (€)

Nicola Sturgeon (Scottish National Party)
Zou wel eens de verrassing van de avond kunnen zijn. Sturgeon nam in de herfst het stokje over van Alex Salmond, die de meest succesvolle (en gevaarlijke) politicus van het land was. Maar zij was jarenlang zijn rechterhand, en tijdens het onafhankelijkheidsreferendum vorig jaar een doeltreffend debater. Ze weet haar argumenten aan te passen aan het publiek. Haar doel is vanavond de laatste twijfelende Schotten ervan te overtuigen dat een stem voor de SNP geen verspilde stem is: ook in Londen zal haar partij het belang van Schotland verdedigen. Dat kan Labour de verkiezingswinst kosten in Schotland. Maar ze moet een evenwichtskunstenares zijn: tegelijk moet ze Engelse Labour-stemmers duidelijk maken dat ze geen gevaar zal zijn voor Miliband, en niet diens beleid zal bepalen mocht het tot een coalitie komen.

Lees verder: Nieuwe premier stuurt Schotten zo weer naar de stembus (€)

Leanne Wood (Plaid Cymru)

De grote onbekende – buiten Wales dan. Met haar zangerige accent zal ze opvallen. Net als Sturgeon heeft ze het makkelijk, ze hoeft niet het hele land van haar argumenten te overtuigen, maar slechts de Welsh. En Sturgeon en Wood hebben nog één ding gemeen: ze zijn de enigen op wie de kiezer niet kan stemmen. Sturgeon zit immers in het Schotse parlement (Holyrood), Wood in de Welsh Assembly. Alle andere partijleiders vechten dus niet alleen voor hun eigen partij, maar ook voor hun eigen zetel.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Wood krijgt eerste applaus van avond als ze tegen Farage zegt dat hij zich ‘moet schamen’. Hij wil migranten met hiv weigeren #leadersdebate


Natalie Bennett (Green Party)

Is lang niet zo bekend als Caroline Lucas, het enige Lagerhuislid van de Greens en de vorige partijleider. De Groenen deden het goed in de peilingen tot een rampzalig radio-interview op LBC waaruit bleek dat Bennett niet echt wist waar haar partij voor stond. De populariteit van de Greens is deels te danken aan premier Cameron. Hij weigerde mee te doen aan verkiezingsdebatten als Bennett niet aanwezig zou zijn. Dat gaf de partij een enorme duw: “Het was natuurlijk eigenbelang: wij halen stemmen bij Labour en de LibDems weg. Maar het was ook verstandig.” Bennett is Britse, ondanks haar Australische accent – ze groeide daar en in Papua Nieuw Guinea op.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Dat Australische accent van @natalieben komt doordat ze in Australië en Nieuw Guinea opgroeide #leadersdebate

Lees verder: Groenen ontgroend in Brighton (€)

En wie mist er?
Opvallend genoeg doet er geen enkele Noord-Ierse partij aan dit landelijke debat mee, ondanks de 19 zetels die zij in het Lagerhuis hebben. Daar zijn met name de DUP en de SDLP dan ook flink verbolgen over.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Wat weetjes over dit #leadersdebate: niet alle partijen in Lagerhuis doen mee. Alle N-Ieren (19 totaal) zijn buitengesloten dus boos