Bij Sander van Deurzen oogt de mens meedogenloos

Sander van Deurzen: ‘Ruckenfigur’ Foto Ralph de Jong

Caspar David Friedrich was erin gespecialiseerd: Rückenfiguren, van achter geschilderde figuren die de toeschouwer de mogelijkheid geven met de afgebeelde persoon mee te kijken. Denk aan het beroemde Mönch am Meer, een icoon van de Duitse Romantiek, waar onder dreigende luchten een monnik naar een troosteloze zee kijkt: het sublieme landschap dat de mens met zijn eigen fysieke nietigheid confronteert.

De Nederlandse schilder Sander van Deurzen liet zich erdoor inspireren voor zijn eigen Rückenfigur (2014), waarbij het in zijn werk de mens zelf is die meedogenloos oogt, niet de natuur. Want hoe graag we ook willen, wat er achter of naast die persoon plaatsvindt, krijgen we niet te zien. De rug van de stevige man reikt tot aan de randen van het doek, hij barst er zowat uit en belemmert ons het zicht op alles daarachter. De grijstinten van zijn rug vloeien bijna over in het groen ernaast.

Van Deurzen is een van de 35 kunstenaars in The Mirror and Lamp Show, een tentoonstelling met als thema de invloed van de Romantiek op de hedendaagse kunst. De titel is ontleend aan het klassieke boek van M.H. Abrams uit 1953, waarin hij beschrijft dat de kunst tot aan de Romantiek vooral werd gezien als een spiegel van de werkelijkheid, maar dat dan de geest van de kunstenaar ontluikt, een licht wordt dat over de wereld schijnt.

In de tentoonstelling zien we werken die refereren aan de romantiek van de locatie – Jagtlust bij Hilversum – zoals krantencollage Neues Rathaus 20-04-1945 Leipzig van Martijn Hesseling en schilderijen van Gijs Frieling. Veel werken refereren aan de natuur: de ingeknipte sansevieria’s van Reinier Lagendijk, de in beton gegoten boeketten van Annegret Kellner, de vilten bloemstukken van Linda Nieuwstad. Bijzondere aandacht verdient het werk van Lotte Geeven, die een week verbleef op een onbewoond eiland in de Golf van Thailand, waar ze zaden, worstelstokken, besjes en knollen verzamelde – een bijna volledig ecosysteem dat ze samenbracht in een grote, roestvrijstalen tank, klaar om op elk gewenst moment weer tot leven geroepen te worden. De kunstenaar die de natuur herschept – hoe romantisch is dat.