Ben je er klaar voor? Wat vind je belangrijk?

Om van bank te switchen moet je weten wat je opties zijn. De site Eerlijkebankwijzer.nl brengt ieder jaar een rapport uit over bijvoorbeeld de hoogte van de bonussen. Een kieswijzer voor ‘goede’ banken.

Oké, je gaat er nu echt werk van maken en van bank veranderen. Maar voor welke bank kies je? De website Eerlijkebankwijzer.nl helpt je met zoeken. De site wordt gefinancierd door FNV, Oxfam Novib, Amnesty International, Dierenbescherming, Milieudefensie en PAX. Ieder jaar brengen zij een rapport uit over de positie van banken op het vlak van mensenrechten, dierenwelzijn, klimaat en omstreden investeringen. Peter Ras, de projectleider van dit initiatief, legt de verschillen uit.

Ik vind het milieu belangrijk, bij welke bank kan ik terecht?

Banken kunnen op verschillende manieren bijdragen aan een beter milieu, zegt Ras. Allereerst kunnen ze de CO2-uitstoot van hun eigen kantoren beperken. Vrijwel alle banken doen dat nu al. Maar dit is volgens Ras een klein deel van de uitstoot die zij indirect veroorzaken. Veel banken investeren bijvoorbeeld in elektriciteitsopwekking, maar niet allemaal op dezelfde manier. ASN, Triodos, Rabobank en NIBC investeren in honderd procent duurzame elektriciteitsopwekking, zegt Ras.

Andere banken worden milieubewuster maar duurzaam kun je ze niet noemen, legt Ras uit. Soms klinken ze wel zo. ING zegt bijvoorbeeld dat ze klimaatneutraal zijn, maar dat geldt alleen voor hun eigen kantoren. Ze investeren wel in de olie- en gassector en ook in kolencentrales, zegt Ras. En ABN Amro en Aegon investeren ook in bedrijven die fossiele brandstoffen produceren.

Woningbouw- en vastgoedsector zijn in Europa verantwoordelijk voor eenderde van de CO2-uitstoot. Nederlandse banken investeren voor honderden miljarden in deze sectoren.

Niet alle banken hebben criteria vastgesteld die deze sectoren dwingen te verduurzamen. Triodos biedt huizenbezitters een ‘groene hypotheek’ aan. Als huizenbezitters hun huis beter isoleren en daardoor een duurzamer energielabel krijgen, verlaagt de bank de rente over hun hypotheek met 0,1 procent per energielabelsprong. Dus: hoe beter mensen hun huizen isoleren, hoe lager de rente wordt die zij aan Triodos moeten betalen. ABN en SNS zijn inmiddels een groener woningbouw- en vastgoedbeleid aan het formuleren.

Ik wil liever een bank die geen hoge bonussen uitkeert. Welke bank is dat?

Er zijn verschillende manieren waarop je kunt bepalen hoe ‘eerlijk’ het salaris en de bonussen zijn die banken uitkeren aan werknemers. Allereerst kunnen ze bonussen uitkeren aan hun directieleden, zegt Ras. Die mogen wettelijk niet hoger zijn dan twintig procent van het salaris. Banken kunnen ook bonussen uitkeren aan hun zakenbankiers en aan de directieleden van hun dochterbedrijven, zonder maximum van twintig procent. Verder kun je naar het verschil kijken tussen de laagste en hoogste salarissen van werknemers binnen de bank.

Ook zijn er banken die bonussen uitkeren op basis van duurzaamheidscriteria en verbetering van de sociale en milieu-impact van de bank, in plaats van puur aan winst. Dat is ideaal, vindt Ras. „De bonus mag dan niet meer dan tien procent van het salaris zijn.” Hoe doen de banken het?

1. Hoogte bonussen directie: Triodos keert helemaal geen bonussen uit. En de bonus van ASN is gematigd, die is maximaal 15 procent van het jaarsalaris van het directielid en gekoppeld aan maatschappelijke doelstellingen. Veel andere banken keren hogere bonussen uit voor hun directies, maar wel binnen de 20-procentregeling.

2. Bonussen zakenbankiers en directies van dochterbedrijven: Zakenbankiers en directieleden van dochterbedrijven kunnen dus relatief hogere bonussen krijgen dan directieleden van de banken zelf. Triodos, ASN, en SNS keren per definitie geen bonussen uit die hoger dan twintig procent van het salaris zijn en betalen momenteel helemaal geen bonussen uit vanwege visie of nationalisatie. Veel andere banken maken wel uitzonderingen op de 20-procentregel en hebben zakenbankiers in dienst die (veel) hogere bonussen ontvangen. Denk aan het Libor-schandaal van Rabobank.

3. Verschil tussen hoogste en laagste salaris binnen de bank: ABN Amro, ING en Aegon wilden de laatste tijd allemaal de salarissen van hun top verhogen.

Ik wil een bank die niet investeert in wapenproducenten

Sommige banken zijn gestopt met het investeren in bedrijven die meewerken aan de productie van kernwapens. ING en Aegon niet, zij doen dat nog steeds. Uit praktijkonderzoek van de Eerlijke Bankwijzer bleek in 2013 dat ING voor 307 miljoen euro aan leningen had uitstaan aan dit soort bedrijven, zegt Ras. Ook hadden ze voor 559 miljoen euro aan aandelen uitstaan. Aegon had twee jaar geleden voor 350 miljoen euro aan aandelen in bedrijven die geld verdienen aan kernwapenproductie, zegt Ras. Voor welk bedrag ze nu aandelen hebben weet hij niet. Rabobank en Delta Lloyd doen dit nu niet meer, maar vroeger wel. Zij scoren nu net als de rest van de banken goed op wapenbeleid. ASN scoort het hoogst, daarna komen Triodos, NIBC, SNS Bank, ABN Amro en Van Lanschot.

Wat vinden de klanten van hun bank?

Uit de Bankenmonitor 2014 van de Consumentenbond blijkt dat klanten over het algemeen tevreden zijn over hun bank. ABN Amro en Rabobank scoren het laagst: een 6,9. Triodos (8,7) en ASN (8,6) het hoogst. ABN- en Rabobankklanten zijn het minst tevreden over de verhouding tussen kosten en service. Die krijgen respectievelijk een 5,9 en 6,0. Triodos en ASN worden vooral geroemd om hun internetbankieren (8,4 en 8,3) en hun medewerkers (8,8 en 8,2). Internetbankieren wordt bij alle banken ruim voldoende beoordeeld, net als hun medewerkers.