Wie kan de ABN-top nu nog vertrouwen?

De ophef over de loonsverhoging zal de beursgang van de bank niet verhinderen. Maar een feestje zal het niet worden. De relatie tussen de minister en de bank is flink bekoeld.

Die beursgang van ABN Amro komt er wel – tenzij de wereldeconomie instort. Daarvoor is de consensus in Den Haag nog steeds groot: de staat moet van de bank af.

Maar normaal gesproken is een beursgang een feestje. Met de directie, commissarissen, adviseurs en verkopende aandeelhouder op de balustrade van de effectenbeurs in Amsterdam. Iedereen lacht en iedereen klapt.

Nu is de verhouding tussen de aandeelhouder en de leiding van de bank in aanloop naar die langverwachte beursgang zó verziekt dat het er niet naar uitziet dat de minister van Financiën en de topman van de bank samen feestelijk op de foto gaan Althans niet in de huidige bezetting.

En dan te bedenken dat de een, Jeroen Dijsselbloem (PvdA), de verre opvolger is van de ander, Gerrit Zalm (VVD).

Dijsselbloems besluit van afgelopen vrijdag om de beursgang van ABN Amro van de agenda van de ministerraad te voeren was een vuist in het gezicht van Zalm. De bank verheugt zich al zo lang op een terugkeer naar de markt en zegt daar na jarenlang hard werken ook geheel klaar voor te zijn.

De bank moest juist géén speelbal worden van de politiek

De ophef over de recente salarisverhoging met 100.000 euro aan de raad van bestuur – niet aan voorzitter Zalm, wel aan zijn zes collega’s – zorgde voor dusdanig grote ophef in Den Haag dat Dijsselbloem besloot tot uitstel. Eerst met de Kamer in debat.

De antwoorden die de minister gisteravond naar de Kamer stuurde hebben dezelfde strekking als wat hij vorige week al zo vaak herhaalde: de salarisverhoging is moreel verwerpelijk, maar juridisch haalbaar.

ABN Amro op haar beurt vindt de minister een hoogst onbetrouwbare aandeelhouder. Hij heeft de salarisverhoging immers altijd gesteund. En nu trekt hij z’n handen ervanaf.

Gevraagd naar de belangrijkste taak van Zalm als hoogste baas van ABN Amro antwoordde Dijsselbloem vrijdag na de ministerraad: de bank weer gezond maken én geen „maatschappelijke controverses” veroorzaken. Diens benoeming, eind 2008 door PvdA-minister Wouter Bos, was dus vooral een politieke geweest. Zalm moest het vertrouwen in de bank herstellen én daarbij van de bank geen politieke speelbal maken. Hij was ervoor geknipt: kenner van de politiek (VVD, Binnenhof), het ministerie (Financiën) en een beetje de bankwereld (DSB). Gedonder om beloningen voor de top hebben die missie voor de helft doen mislukken. Niet dus. Althans: niet volgens de politiek.

Geen salarisverhoging – maar de gemoederen bedaarden niet

In de strijd om de juiste tekst en uitleg over de salarisverhoging zetten beide kampen in de afgelopen dagen een offensief in. Politici voortdurend in de krant, op tv en op Twitter. De bank aanvankelijk in een intern memo („Afspraken moeten worden nagekomen”) en op zondagmiddag met het bericht dat de zes bestuursleden aankondigden hun salarisverhoging terugdraaien. Die geste zou gemoederen tot bedaren brengen en de beursgang van 15 miljard euro niet langer blokkeren.

Het bleek al snel onvoldoende. Het ongenoegen over de leiding van de bank werd zelfs bréder nadat Het Financieele Dagblad uit vertrouwelijke stukken van De Nederlandsche Bank had geciteerd dat ABN Amro bepaalde integriteitszaken niet goed op orde heeft.

Vervolgens trad commissaris Peter Wakkie van ABN Amro naar voren. De man die verantwoordelijk is voor het beloningsbeleid ging gisteren in op een interviewverzoek van NRC. „Op commotie van deze omvang hadden we niet gerekend.”

Maar het echte probleem zit bij de leiding van de bank

In dezelfde krant verscheen de onthulling uit geheime correspondentie dat de minister aan de top van de bank had beloofd de salarisverhoging van vorig jaar te zullen „verdedigen”.

Pijnlijk? Dat bericht sloeg als een boemerang terug in het gezicht van ABN Amro. Zeker, Kamerleden willen opheldering van Dijsselbloem, maar niemand stelde de vertrouwensvraag. Had de minister zijn opstelling jegens ABN Amro niet veel eerder moeten delen met de Tweede Kamer?

Nee, ook gisteren richt de grootste kritiek zich wéér op de top van de bank. Denken zij nu werkelijk het vertrouwen te herstellen door kennelijk vertrouwelijke stukken te laten lekken?

Opvallend is dat Zalms eigen VVD haar voormalige partijleider geen openlijke steun biedt.

Aan het eind van de middag maakte de bank nog wel een nieuw gebaar: commissaris Wakkie trad vijf uur na het verschijnen van zijn interview af. Is dat voldoende om de rust en het vertrouwen te herstellen? Wakkie is geen bekende figuur, geen boegbeeld.

Moeten dan ook andere bestuurders of commissarissen zich offeren voor het grotere belang van de bank? Minister Dijsselbloem zal er niet openlijk op aandringen, maar morgen heeft hij wel de kans om formeel iets over de top van de bank te vinden. Dan vindt de reguliere aandeelhoudersvergadering plaats waar de aandeelhouder zijn oordeel moet vellen over het in 2014 gevoerde beleid.

Eén handtekening van de minister scheidt Gerrit Zalm van decharge – niets aan de hand. Of géén decharge – ontslag.