Ouderenseks is een taboe

Ik geloof niet dat ik vroeger net zo naar mijn ouders keek als nu. Natuurlijk keek ik wel, maar anders: omdat ik iets nodig had. Nu kijk ik zonder te laten zien dat ik kijk en vraag ik me af of zij al iets nodig hebben. Ooit, toen mijn overgrootmoeder honderd werd, vroeg iemand: hoe voelt dat nou?

Ze wreef over haar hand en zei: „Even voelen hoor.”

Dit weekend werd mijn vader zestig. Zolang de pensioenleeftijd blijft opschuiven, overleeft hij dat.

Van de meeste dingen ontdek je de kern door te kijken naar wat er omheen zit. Dus ging het over ons, zijn dochters. Aangevoerd door de wijn vertelden mijn ouders dat ik tijdens een kampeervakantie in de Rocky Mountains ben verwekt. Per ongeluk. Het onweerde, mijn zussen lagen ernaast te slapen in de tent. Ik wist al van dat ‘per ongeluk’ en vertaal het steevast als ‘passievol’.

Daarna ging het over de ouders van de generatiegenoten van mijn ouders. Die zijn dood of achterin de tachtig en liggen door het land verspreid in verpleeghuizen.

Voorlopig woont de vader van mijn oom Henri nog thuis. „Hij heeft één arm die het doet.” Na een herseninfarct is de rest verlamd. ’s Ochtends en ’s avonds komt er iemand om hem uit bed te takelen. Niets kan hij nog zelf. De moeder van Henri verleent sinds 2009 mantelzorg. Om de zes weken gaat de vader voor twee weken naar een verpleeghuis, zodat moeder een beetje kan uitrusten. „Dan gaat ze van 100 procent moe naar 90 procent moe.” Vanaf volgend jaar verandert de zorgwet. Dan worden die twee weken rust niet meer vergoed. Moeder weigert haar huis nabij het bos te verlaten voor een zorgflat. Ze is te zelfstandig voor gaarkeukenprakjes en vla toe. Dus moeten de vader en moeder van Henri uit elkaar, na dik zestig jaar samen.

Soms denk ik dat het scheelt voor later als ik nu vast begin met ongelukkig worden.

Een artikel in Trouw dit weekend bood enige hoop. Het ging over sekszorg. De 65-jarige Marianne Knuist komt voor 295 euro twee uur op bezoek. Ouderenseks is een taboe. Ook praktische vanzelfsprekendheden in het verpleeghuis zitten seks of masturbatie in de weg: de meeste kamers hebben eenpersoonsbedden en er is nauwelijks privacy. Verpleegkundigen kloppen wel aan, maar ze hebben haast. Ouderen worden juist langzamer – ook in bed.

Mijn nicht – de jongste aanwezige op de verder grijze verjaardag – wordt opgeleid als verpleegkundige. Seksende bewoners is ze nog niet tegengekomen. Stervende wel. De eerste keer dat ze een dode zag probeerde ze afscheid te nemen, met kaarsen erbij. Inmiddels is het vooral papierwerk. De arts moet komen, de familie moet gebeld worden en er moet een schouwrapport worden opgesteld. Het draaiboek is bekend: er is geen enkel per ongeluk contact.