‘Geen fractievorming na afsplitsing van partij’

Foto ANP / Bart Maat

Tweede Kamerleden die zich afsplitsen van hun eigen fractie moeten niet langer de mogelijkheid krijgen om daarna een nieuwe fractie te beginnen. Dat is een van de voorstellen die het presidium, het bestuur van de Kamer, doet in een vandaag verschenen nota over de mogelijkheden om ‘zetelroof’ tegen te gaan.

Aanleiding voor het voorstel is de enorme fragmentatie in de politiek sinds de laatste Kamerverkiezingen. Na die verkiezingen van 2012 kwamen er elf partijen in de Kamer. Ondertussen zijn zeven Kamerleden afgesplitst en als groep of fractie verder gegaan. Sinds Johan Houwers (ex-VVD) vorige maand werd geïnstalleerd als lid van de Groep-Houwers, zijn er maar liefst 16 fracties in de Kamer. Vier fracties met één lid (50Plus, Klein, Van Vliet en Houwers) en drie fracties met twee leden (Groep Bontes/Van Klaveren, Groep Kuzu/Öztürk en Partij voor de Dieren).

De kleine fracties mogen allemaal hun zegje doen bij debatten en vragen stellen aan de regering. En ze krijgen verhoudingsgewijs net zo veel salaris en personele ondersteuning als de gewone partijen. De fractievoorzitter (ook van een eenmansfractie) krijgt ook nog een toelage.

Presidium doet verschillende voorstellen

Dat kan anders, schrijven de Kamerambtenaren in de nota. Naast het verbod op het vormen van een nieuwe fractie zijn er meer mogelijkheden, zoals een minimum aantal leden verplicht stellen voor de oprichting van nieuwe fracties. Ook kan de spreektijd worden ingeperkt en het aantal mondelinge vragen dat mag worden gesteld. Voldoe je niet aan die eis, dan kan de financiële en personele ondersteuning worden teruggeschroefd. Ook zou de spreektijd van een- en tweepitters kunnen worden ingeperkt, zou er een limiet kunnen komen voor mondelinge vragen en zouden ze alleen een werkkamer kunnen krijgen indien beschikbaar.

Deze maatregelen kunnen zonder ingewikkelde en tijdrovende wetswijziging worden ingevoerd. Een simpele aanpassing van artikel 12 van het reglement van orde volstaat – zo heeft dezelfde manier waarop het parlement ook enkele jaren geleden de Koning uit de kabinetsformatie heeft gehaald. Op 21 juni debatteert de Tweede Kamer over het onderwerp.

Eerste Kamer

In de nieuwe Eerste Kamer komen zes partijen met een zetelaantal tussen de 8 en 13. Dat is nog nooit vertoond, aldus de Maastrichtse hoogleraar staatsrecht Aalt Willem Heringa. Door het resultaat van de Statenverkiezingen moet Rutte II harder op zoek naar draagvlak in de Eerste Kamer om alle plannen erdoor te krijgen. Want wie de komende jaren ook de Tweede Kamerverkiezingen wint, tot 2020 zijn er in de Eerste Kamer minimaal vier partijen nodig om een meerderheid te vormen. Nog nooit was de grootste partij - de VVD met 13 zetels - zo klein in de senaat.