Dag quotum, welkom nieuwe melkplas

Foto ANP

Na 31 jaar geldt vanaf vandaag geen quotum meer voor de hoeveelheid melk die boeren mogen produceren. Zes vragen:

1. Krijgen we nu meer koeien en meer melk in Nederland?

Ja. De melkveehouders bereiden zich al geruime tijd voor op “D-day”, zegt melkveevoorman Kees Romijn van land- en tuinbouworganisatie LTO. De Nederlandse zuivelindustrie investeerde de afgelopen twee jaar 2 miljard euro in uitbreiding van oude en in nieuwe fabrieken. En de boeren molken de laatste jaren al veel meer, om warm te draaien. Daarbij namen ze de boete voor de overschrijding van het melkquotum op de koop toe. De groei zal dus niet morgen met een enorme sprong gaan. De verwachting is dat de Nederlandse melkproductie elk jaar met 1 of 2 procent stijgt.

Vrijwel alle melk die meer geproduceerd wordt, gaat naar buiten Europa. Naar het Verre Oosten, de Golf en Afrika. “Overal waar veel zand is en weinig gras”, aldus Kees Romijn. Als grootste zuivelexporteur van Europa kan Nederland stevig profiteren van het verdwijnen van de quota. Nederland exporteert al zuivel naar circa 160 landen en dekt daarmee nu ruim 5 procent van de zuivelmarkt.

2. Gaat dit ten koste van de koe?

Waarschijnlijk wel. Uit onderzoek van de Wageningen Universiteit blijkt dat de koe uit de wei verdwijnt naarmate bedrijven intensiever worden (meer koeien en/of melk per hectare). En naar verwachting zet de schaalvergroting in de melkveehouderij onverminderd door, tot gemiddeld 110 melkkoeien per bedrijf over vijf jaar (nu: 85).

Aantal koeien per bedrijf stijgt

3. Waarom hadden we dat melkquotum ook alweer?

De melkquotering is in 1984 in de Europese Unie ingevoerd om de overproductie in te dammen. Het quotum gaf aan hoeveel melk een lidstaat en een melkveehouder mag produceren. Gingen boeren daaroverheen, dan volgde een boete (de ‘superheffing’ genoemd). De boeren waren aanvankelijk kwaad, maar na een aantal jaar leverde het quotum wel hogere melkprijzen en een stabilisering van het inkomen op.

De betaalde superheffing

4. Waarom wordt het quotum nu opgeheven?

Dat gebeurt op aandringen van de wereldhandelsorganisatie WTO. Die heeft kritiek op de exportsubsidies en importheffingen op landbouwproducten. Die zijn in het nadeel van arme landen. Maar ook de zuivelsector pleitte voor afschaffing. De groeiende wereldbevolking en opkomende economieën in Azië deden de vraag naar melk structureel stijgen. Kees Romijn:

“En wij konden daar door het quotum niet van profiteren”.

In 2003 is daarom besloten om het melkquotum in 2015 los te laten. Europese boeren houden overigens hun inkomenssteun, omdat de marktprijs waarschijnlijk onder de kostprijs (ongeveer 45 cent per liter) blijft.

Tweede Kamerbrief over gevolgen afschaffen melkquotering

5. Wordt de melk duurder of goedkoper?

De verwachting is dat de prijs zonder quotum meer zal schommelen. Om de schommelingen op te vangen, moeten boeren met meer reserves werken. In geval van grote nood is er ook nog een vangnet van de Europese Commissie. Brussel moet boter en melkpoeder opkopen als de prijs van een liter melk daalt tot 21,5 cent.

6. Zijn de boeren nu blij?

De boeren zijn verdeeld, zegt Dirk Jan Schoonman van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV). Zijn bond pleit voor productiebeperking, om de schaalvergroting tegen te gaan die een bedreiging vormt voor kleine boeren en het milieu. LTO lobbyde juist voor de afschaffing van het quotum. Bij LTO geen angst voor nieuwe melkplassen en boterbergen die de prijzen drukken.