1 april: de dag dat alle bankiers eerlijk worden

2014-10-16 13:23:13 AMSTERDAM - Het hoofdkantoor van ABN AMRO op de Zuidas. ANP REMKO DE WAAL ANP

Vertrouw je bankiers niet? Wees gerust, vanaf vandaag wordt alles anders. Om 9 uur luidt een gongslag op de Amsterdamse beurs namelijk het tuchtrecht voor bankiers in.

Binnen een jaar moeten 90.000 bankmedewerkers een eed afleggen. Wie zich er niet aan houdt kan een beroepsverbod krijgen.

90.000 bankmedewerkers?

Niet alleen de mannen in krijtstreep dus, ook secretaresses en ict’ers: iedereen die een contract heeft bij een bank in Nederland. Zelfs uitzendkrachten en consultants. Alleen voor externe schoonmakers en catering geldt volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) een uitzondering, want die hebben niets met bankzaken te maken.

Wat beloven zij dan?

Een heleboel (ietwat vage) zaken.

Bankierseed

De eed zorgde in de internationale pers voor koppen als “In the Netherlands, bankers turn to God — by law” (Reuters) en “Dutch Bankers Swear to God as Trust in Lenders Slumps” (Bloomberg).

Wie heeft het bedacht?

Hans Ludo van Mierlo (68). Het leverde hem in 2013 zelfs een lintje op. Van Mierlo, voormalig journalist en hoofd voorlichting van de Tweede Kamer, werkte vanaf 1986 meer dan twintig jaar in de bankenwereld.

“Ik zag dat banken groeiden en groeiden en niet meer met hun maatschappelijke opdracht bezig waren maar zichzelf en hun aandeelhouders.”

De bankierseed lanceerde hij in zijn boek Gepast en ongepast geld dat in 2008 verscheen vóór de crisis losbarstte.

En toen?

Toen werden ABN Amro en Fortis genationaliseerd voor meer dan 30 miljard. Bankiers werden de nieuwe volksvijanden. De NVB greep naar een oer-Hollands recept: een commissie.

Die Adviescommissie Toekomst Banken bedacht dat “de klant weer centraal moet staan” en het kwam met de bankierseed die later door Dijsselbloem tot wet werd gemaakt.

Moeten Zalm (ABN Amro) en Hamers (ING) hem ook afleggen?

Sterker nog, dat hebben ze al gedaan (ook de gisteren bij ABN Amro opgestapte Wakkie). De eed geldt namelijk al sinds 2013 voor het bestuur en de commissarissen van financiële instellingen en zorgt dus niet noodzakelijk voor loonmatiging. Van Mierlo noemt de ABN- en ING-omgang met bonussen en salarissen dan ook “buitengewoon teleurstellend”.

“Het maatschappelijk besef bij de commissarissen en het bestuur is onvoldoende aanwezig. Dat geldt ook voor de zelfbeheersing.”

Werkt de eed dan wel?

“De eed is geen enkele garantie, net zoals een huwelijksgelofte dat ook niet is. Het is wel een plechtig moment waarop je met zijn allen een soort erecode afspreekt”, zegt van Mierlo.

Maar bij overtreding kun je als bankmedewerker vanaf vandaag dus wel voor de tuchtrechter worden gesleept.

Welke straffen staan daar op?

Dat wisselt: het verplicht volgen van een opleiding, een berisping, een boete van maximaal 25.000 euro en een beroepsverbod van maximaal drie jaar.

Wendt iedereen zich vandaag tot God?

Nee. Bankmedewerkers hebben tot 1 april 2016 om de eed af te leggen. Maar banken zeggen het erg serieus te nemen.

Rabobank wil binnenkort met de hele bank (36.500 werknemers in Nederland) tegelijk de eed afleggen.

Zakenbank NIBC legde de eed in februari al met zo’n 250 werknemers af. Onderstaand bewijs daarvan staat nu in de bedrijfskantine.

Banking on trust event

ING zegt mensen de eed op kleinere schaal “in een betekenisvolle ceremonie met de rest van je team” te laten afleggen. Inclusief e-learningprogramma van zeker een half uur en dilemma-oefeningen.

Is iedereen fan?

Nee, de VVD vindt 90.000 man een beetje veel. De Raad van State noemt de eed een “oneigenlijk instrument” en vindt dat alleen de bankentop als “personificatie van de onderneming” er een moet afleggen.

Dijsselbloem niet. Die hoopt dat de bankierseed net zo belangrijk wordt als de eed in de medische sector.

“Mensen krijgen er tranen van in de ogen. Zo symbolisch belangrijk kan een eed zijn.”