Opinie

    • Frits Abrahams

Schrijftips

Haar naam kwam ik niet vaak meer tegen, maar toch stond ze opeens dankzij YouTube voor me: de flamboyante schrijfster Erica Jong, inmiddels 73 jaar. Voor Pen America gaf ze in februari in een New Yorks hotel schrijftips aan een jong publiek. Ze leek nog even dynamisch en levenslustig als in 1973 toen ze wereldberoemd werd met Fear of Flying, een autobiografische, erotisch getinte roman waarvan meer dan twintig miljoen exemplaren werden verkocht.

Het succes is vergelijkbaar met dat van het hedendaagse Fifty Shades of Grey van E.L. James, een roman waarvoor Jong in haar lezing diepe minachting toonde. „De hoofdpersoon roept tijdens haar orgasmes steeds ‘Holy Cow’ en ‘Holy Shit’ – ik heb dat nog nooit iemand op zulke momenten horen roepen”, hoonde ze.

Zelf muntte ze in Fear of Flying het begrip ‘zipless fuck’, door haar Nederlandse vertaler destijds in ‘ritsloos nummer’ omgezet. Ik heb het boek lang geleden gelezen (en weggedaan) en moest even nakijken wat dat ook weer precies was. Het blijkt een seksuele ontmoeting te zijn tussen vreemden met de snelle bondigheid van een droom en vrij van spijt en schuld; de volmaakte onenightstand dus.

Nu ik dit overtik van de ‘Urban Dictionary’ schiet me te binnen dat Renate Rubinstein in 1980 zo’n ontmoeting beschreef in haar korte autobiografische verhaal Een man uit Singapore, een boekje dat ik wél bewaard heb, vermoedelijk omdat ik het beter vond dan Fear of Flying.

„Now I fuck you”, zei hij [een man met een ‘niet duidelijk’ aziatisch uiterlijk] meermalen en „my hard penis in your warm cunt”. Hij haalde hem er even uit. „Look at it”, zei hij. Ik keek en sprak mijn bewondering uit. Hij stopte hem er weer in. „Now you feel my power”, zei hij, want ijdel was hij wel.”

Wat Rubinstein hier doet, gaf Jong in haar lezing ook als tip voor het beschrijven van seks: houd het humoristisch. Ze voegde eraan toe: „Je kunt pas goed over seks schrijven als je beseft dat seks soms prachtig, soms vreselijk is.”

Haar overige schrijftips hadden weinig of niets met seks te maken. Dit waren de belangrijkste tips.

1. Verwacht geen goedkeuring als je de waarheid spreekt. 2. Wie schrijft toont zichzelf. 3. Actie – dat wil zeggen: zorg dat de lezers de pagina omslaan. „Hun aandacht is niet oneindig. Ze willen geamuseerd, geïnformeerd en in hun hart veranderd worden.” 4. Als je over je familie schrijft, laat ze dan nooit iets zien voor je het boek klaar hebt. Haar zus klaagde eens in het openbaar dat haar leven door het werk van Erica geruïneerd was, en haar dochter wil haar boeken niet lezen. „De familie haat je, maar als je beroemd wordt maakt het allemaal niets uit, dan gebruiken ze je naam graag.”

Een schrijver moet een dikke huid ontwikkelen, vindt Jong. Hij moet bovendien iets schrijven wat ‘nieuw’ en ‘waar’ is en hij moet vooral niet de gangbare trends volgen in de hoop dat er dan vanzelf een bestseller ontstaat. „Want als je boek klaar is, zijn alle trends weer veranderd. Je moet je hart volgen als je een boek schrijft.”

Toen ze Fear of Flying inleverde, schatte de uitgever de verkoop op 5.000 exemplaren. „Ik was meer dan wie ook verbaasd over het succes. Je kunt het niet voorspellen, zo’n kruispunt in de tijd. Het was een donderslag bij heldere hemel. Ik hoop dat het jullie overkomt, ik voel me erdoor gezegend, maar: reken er niet op.”

    • Frits Abrahams