Keert de mummie terug? Dan krijgt de Nederlandse eigenaar een monument

Een dorp in China biedt een Nederlandse kunstverzamelaar een eigen monument in hun tempel aan. Op één voorwaarde: het Chinese Boeddhabeeld dat hij in bezit heeft moet terug naar de Puzha Tempel in Yangchun.

Het Boeddhabeeld met mummie gaat door de CT-scan. Foto NRC / Jan van Esch

Een dorp in China biedt een Nederlandse kunstverzamelaar een eigen monument in hun tempel aan. Daarnaast krijgt hij een aanzienlijke hoeveelheid cadeaus, een stedenband tussen de stad Sanming en een plaats naar keuze én is heel China hem voor de rest van zijn leven dankbaar. Dat alles op één voorwaarde: het Chinese Boeddhabeeld dat hij in bezit heeft moet terug naar de Puzha Tempel in Yangchun.

Dat schrijven de dorpsbewoners in open brief (pdf) aan de anonieme kunstverzamelaar. Het is een charme-offensief in een zaak die in China al bijna twee weken in het nieuws is.

Vorige week meldde de Chinese overheidsdienst voor cultureel erfgoed dat er “solide bewijs” is dat het om roofkunst gaat, bij het bezoek van premier Rutte aan China vroegen Chinese journalisten hem dit weekend of hij niet iets kon betekenen (Nee) en binnenkort ontvangt de Nederlandse ambassade de Chinese autoriteiten voor overleg. En uit angst dat er beslag op werd gelegd haalde de Nederlandse eigenaar het beeld halsoverkop uit een museum in Boedapest, waar het de pronkstuk in een mummie-tentoonstelling was.

Het gaat dan ook niet om zomaar een Boeddha…

Wat is er precies aan de hand?

Het duizend jaar oude Chinese beeld, dat de Nederlandse verzamelaar halverwege de jaren negentig voor zo’n 40.000 gulden kocht, bevat het stoffelijk overschot van een Chinese monnik. Toen de Nederlandse verzamelaar twintig jaar geleden het beeld liet restaureren werd de onderkant opengeschroefd, vielen er dode kevers en papierrollen uit en werden plots de beenderen van een mummie in lotushouding zichtbaar.

Recentelijk kwam ‘deze ontdekking’ wereldwijd in het nieuws, nadat beelden van een recente CT-scan door een blog werd opgepikt. Honderden artikelen verschenen er over de ‘ontdekking’. Van The Huffington Post en FoxNews tot aan The Daily Mirror en The Washington Post. Die beelden zagen ze ook in Yangchung, en daar barstten de inwoners van het dorp volgens berichten in Chinese media “in huilen uit” toen ze de beelden zagen. In de brief leggen de inwoners uit waarom: het leek hun verloren gewaande Boeddha zijn, een beeld van de geliefde aartsvader Zhanggong die meer dan duizend jaar in het dorp werd aanbeden. Uit de brief aan de verzamelaar:

“Helaas werd dit beeld eind 1995 gestolen van de Puzhao Tempel. Aartsvader Zhanggong voorzag onze gemeenschap van spirituele steun en was een van de belangrijke symbolen in stad. U kunt zich niet voorstellen wat wij voelden toen we ontdekten dat het beeld gestolen was. We hebben de zoektocht naar het beeld van Zhanggong niet opgegeven, ook al hebben we twintig jaar niets van hem gehoord.”

Eigenaar: ik wil onderzoek eerst afmaken

Het verzoek van de dorpsbewoners om teruggave komt nadat de huidige eigenaar, een Amsterdamse architect, vorig week aan NRC liet weten dat als blijkt dat het beeld toebehoort aan “bijvoorbeeld een boeddhistische gemeenschap die nog bestaat” hij het best wil afstaan. Maar zover is het nog niet. De verzamelaar vindt inderdaad dat een paar van de historische foto’s in Chinese media veel weg hebben van het beeld dat hij in bezit heeft, maar veel aspecten kloppen volgens hem niet. Zo zou hij zeker weten dat het beeld al voor 1995 in Nederland zou zijn. Ook blijkt uit lopend wetenschappelijk onderzoek - dat de eigenaar zelf financiert - dat de mummie aan een veel grotere en belangrijkere tempel zou toebehoren dan de tempel in Yangchung. De eigenaar wil dus DNA-onderzoek laten doen, en misschien een reconstructie van het lichaam laten maken, net zoals dat met het meisje van Nulde is gebeurd.

Maar de inwoners van Yangchun hebben geen enkele twijfel dat het om hun beeld gaat. Een woordvoerder van het dorp laat weten dat het verhaal van de mummie bij hen al eeuwen bekend was. In 1950 werd er zelfs een klein gaatje geboord in de linkerhand van de Boeddha, zodat mensen de botten met hun eigen ogen konden zien. Hoewel ze de eigenaar dankbaar zijn dat hij goed voor de Boeddha heeft gezorgd is het beeld volgens de dorpsbewoners “een heilige die aanbeden zou moeten worden, in plaats van een object dat wordt tentoongesteld.”

Foto Li Zhen

Een jarentachtigfoto van het Boeddhabeeld in de tempel in Yangchung, voordat het werd gestolen,. Foto Li Zhen

De eigenaar is inmiddels onbereikbaar, maar liet vorige week al weten dat hij zich niet laat opjagen doordat er opeens “moord en brand wordt geschreeuwd”. Voorlopig blijft het beeld, waarop hij ook een bod van tien miljoen euro heeft gehad (en afgeslagen), dus nog in Nederland. De verzamelaar:

“Ik ontken niet dat het beeld gestolen is, maar ik weet het gewoon niet. Het laatste wat ik wil doen is het beeld ontvreemden. Maar ik wil eerst het onderzoek afmaken, daarna ga ik op mijn gemak kijken hoe ik het ga aanpakken. Het is nu een groot circus. De Chinezen beginnen te kermen, te kreunen en te gillen. Terwijl ze nooit om het boeddhisme hebben gegeven. Ze moorden zelfs Tibetanen uit.”

Lees ook onze reconstructie van vorige week: Van wie is deze mummie?