Houd de incident-regelreflex buiten de cockpit

Illustratie Adam Zyglis

De burger wil niet een illusie van veiligheid, maar een betrouwbare autoriteit, betoogt Benno Baksteen (voorzitter Dutch Expert Group Aviation Safety).

Enkele dagen na de crash van Germanwings kondigde de Europese luchtvaartautoriteit de altijd-twee-personen-in-de-cockpit-maatregel af: een vlieger die de cockpit verlaat, moet worden vervangen door cabinebemanning. Dat lijkt verstandig, maar het is zorgwekkend.

Een samenleving kan niet anders dan gebaseerd zijn op vertrouwen. Dat vertrouwen is niet blind. De samenleving mag en moet van de handelende professional kennis en kunde eisen. Maar een professional zal nooit onfeilbaar, alwetend en almachtig zijn. Het is daarom verstandig professionals in een lerend systeem te ondersteunen met procedures die ‘best practices’ vertegenwoordigen. Zo werkt luchtvaart van oudsher ook.

Buiten de luchtvaart zie je de laatste decennia regelmatig regelgeving die voortkomt uit de incident-regelreflex. Er gaat iets mis, al dan niet met grote gevolgen, en vervolgens proberen politici of beleidsmakers zoiets voor de toekomst te voorkomen. Via regelgeving die beperkt en dwingt: regels als gestold wantrouwen. Zulke regels helpen de handelende professional niet. Erger, ze gaan ten koste van tijd en aandacht voor de uit te voeren taak.

In de extreme variant zijn het zelfs nog slechts verantwoordingsregels, die vooral proberen te voorkomen dat de organisatie of bewindspersoon de schuld krijgt als er iets mis gaat. Wat men aan de overkant van de Atlantische Oceaan ‘cover-your-ass-rules’ noemt. Kijk, alles is afgevinkt, we ‘re good. Die regels halen naast de handelingsruimte ook de verantwoordelijkheid weg bij de professional.

Lees verder (€)