Een vliegtuig stort nooit neer, dat wil zeggen: bijna nooit

Vliegtuigen storten zelden neer – des te groter is de inwerking op het publiek als het wel gebeurt. Zeker als de crash in de buurt plaatsvindt, met een toestel waarin ‘iedereen’ had kunnen zitten. En al helemaal als bewust menselijk handelen de oorzaak is van de grote klap die 150 mensen, passagiers en personeel, het leven kost. Naar alle waarschijnlijkheid was dit het geval met het vliegtuig van Germanwings dat een week geleden op weg was van Barcelona naar Düsseldorf, maar in de Franse Alpen crashte.

De reconstructie geeft aan dat de piloot een bezoek aan het toilet bracht en bij terugkeer niet meer in de cockpit kon doordat de deur daarvan, conform voorschrift, hermetisch was afgesloten en de co-piloot hem niet binnenliet. Deze zette de daling in het berggebied in en bracht zichzelf en 149 mede-inzittenden om het leven. De Duitse co-piloot, blijkt achteraf, kampte met psychische problemen. Zodat een van de grote vragen nu is: hoe kon zo’n labiele man de stuurknuppel van een vliegtuig in handen krijgen?

Vliegen is veilig, die stelling blijft opgaan. Per miljoen starts, zo wezen cijfers uit 2013 uit, ging het 2,8 keer mis, met fatale gevolgen. Een kans van 0,00028 procent. Rationeel lijkt dit verwaarloosbaar, emotioneel is het dat niet, gelet op de impact van een vliegtuigramp, op de dodelijke of zwaargewonde slachtoffers, op het leed voor de nabestaanden.

Dus bezint de luchtvaartsector zich op nieuwe veiligheidsmaatregelen. Dat de cockpitdeur waarop de piloot van het toestel van Germanwings vergeefs stond te bonzen vanuit de cabine niet was te openen, was juist al zo’n maatregel. Door de cockpit voor onbevoegden ontoegankelijk te maken, kunnen passagiers en bemanning mogelijk beter worden beschermd tegen kapers en terroristen. Dat inzittenden ook beschermd zouden moeten worden tegen dwaas geworden vliegeniers, lag minder voor de hand. En inderdaad: de kans dat een terrorist in een vliegtuig zit, is groter dan dat een piloot zelf besluit zijn toestel te laten neerstorten.

Misschien helpt het besluit dat diverse luchtvaartmaatschappijen nu hebben genomen om voortaan te voorkomen dat een (co-)piloot in zijn eentje in de cockpit achterblijft. Waarschijnlijk is het ook verstandig om piloten vaker niet alleen lichamelijk maar ook psychisch te testen. Of dat echt effectief is zal moeilijk meetbaar zijn, zoals ook het antwoord op de vraag of en hoeveel kapingen de afgesloten cockpitdeur heeft voorkomen, niet te geven is.

Maar maatregelen zijn er ook om het gevoel van veiligheid optimaal te maken. Ook al geven ze nooit 100 procent garantie en ook al weten we dat de kans op een crash verwaarloosbaar is. Bijna dan.