EasyJet en Schiphol zijn vandaag vrienden – voor even

Budgetmaatschappij easyJet opent vandaag een basis op Schiphol. Tien nieuwe bestemmingen vanaf Schiphol, betere tijden voor zakelijke reizigers. Achter de harmonie tussen easyJet en Schiphol schuilt echter ruzie - over geld.

Foto ANP, Nils van Houts

Een saluut van de brandweer voor een met tulpen beschilderd vliegtuig markeerde vanochtend de opening van een easyJet-basis op Schiphol. Carolyn McCall en Jos Nijhuis, bestuursvoorzitters van easyJet en Schiphol, bezegelden hun samenwerking naast een grote oranje klomp rond het neuswiel van het net uit Londen Luton gearriveerde toestel. Ook de Britse ambassadeur was aanwezig bij de welkomstceremonie.

De basis betekent dat drie A320-vliegtuigen van de Britse budgetmaatschappij voortaan permanent op Schiphol zijn gestationeerd, met bijbehorend personeel. McCall kondigde meteen aan dat er vanaf oktober een vierde toestel bijkomt. Dat levert 160 Nederlandse banen op, indirect volgens easyJet zelfs zo’n 4.000. De basis opent negen nieuwe bestemmingen vanaf Schiphol, onder meer Venetië, Ibiza en Corfu.

EasyJet versterkt een band die al sterk was. Amsterdam was in 1996 de eerste bestemming van de in 1995 opgerichte maatschappij. In aantallen passagiers is easyJet Schiphols tweede maatschappij, meteen na KLM/Transavia. In 2013 werden 3,5 miljoen passagiers door easyJet vanaf Schiphol vervoerd. Inclusief nieuwkomers vliegt easyJet vanaf Schiphol op 29 Europese bestemmingen.

Prijsverschil

Met zo’n sterke positie en lange traditie op Schiphol rijst de vraag: waarom is die basis er nu pas? Als ze zo gek op elkaar zijn, waarom is Amsterdam dan pas de 26ste basis van easyJet?

Het antwoord: de band is minder harmonieus dan hij vandaag leek. EasyJet en Schiphol maken al jaren ruzie – over geld. Sinds 2008 klaagt easyJet over oneerlijke concurrentie door Schiphol. Eerst bij de NMa, daarna bij de Europese Commissie. Tot nu toe tevergeefs.

Een belangrijke kostenpost voor maatschappijen zijn de luchthavengelden (airport charges), de kosten die luchthavens berekenen voor afhandeling van vluchten. Schiphol maakt daarbij een sterk onderscheid tussen uit Amsterdam vertrekkende passagiers (13,92 euro per passagier) en in Amsterdam overstappende passagiers (5,84 euro per passagier).

Oneerlijk, zegt easyJet, want dat prijsverschil werkt in ons nadeel. Bijna alle onze Amsterdamse passagiers vertrekken immers uit Amsterdam. KLM, met veel passagiers die in Amsterdam overstappen, is in het voordeel. Het maakt Schiphol voor ons tot een van de duurste luchthavens, zegt easyJet.

Dat Schiphol vanaf morgen de luchthavengelden met 7 procent verlaagt – een vrij unieke stap – is volgens easyJet geen reden geweest voor de basis. Het plan lag er al voordat Schiphol met de tariefverlaging kwam.

Schiphol-topman Nijhuis beaamt dat het transfervoordeel vooral KLM in de kaart speelt. Schiphol wil zich nu eenmaal profileren als mainport en hub, als Europees knooppunt tussen oost en west. De toekomst voor Europese vakantievluchten van A naar B ligt wat Nijhuis betreft in Lelystad, de luchthaven die vandaag van het kabinet groen licht kreeg om te groeien. Voor Schiphol kijkt hij liever naar passagiers uit en naar India en China.

Wat niet betekent dat hij easyJet iets in de weg mag leggen. Europese regels garanderen toegang voor iedereen. Nijhuis: „Alle regelingen moeten voor alle maatschappijen toegankelijk zijn, de omstandigheden kunnen verschillen.” De ACM onderzoekt op dit momen of de tariefdifferentiatie volgens de regels is.

Protectionisme

De uitbreiding van easyJet op Schiphol leidt tot meer concurrentie voor KLM in Europa. Had Schiphol, ter bescherming van KLM, easyJet kunnen weigeren? Nijhuis: „Nee, minder faciliteren van easyJet is geen optie. Als een maatschappij een slot (tijd en plaats op luchthaven) aanvraagt, bepaalt een onafhankelijke instantie of daar ruimte voor is. Wij spelen daar geen rol in. Ik weet ook niet of je dat moet willen. Protectionisme belemmert groei.”

Nijhuis heeft wel een andere suggestie om KLM te helpen. „Fly Dutch. Waarom vliegen alle ambtenaren en politici niet verplicht met KLM?” KLM-topman Elbers vindt de suggestie aardig, maar niet nodig. „We hebben afspraken met een paar ministeries. Maar ik vind het niet erg als ze ons scherp houden door met easyJet te vliegen.”