Column

Doe je werk en je bonus is foetsie

Wat zou u doen? Ja, dit gaat ook over de ‘tonbola’ bij ABN Amro, de extra ton tijdelijk salaris waar zes bestuurders zondag toch van afzagen. Maar het gaat ook om méér, dus eerst dit.

Stel: u bent commissaris of lid van een raad van toezicht. De bestuurders zijn succesvol, ook in lastige omstandigheden. Dan hoort u dat een waakhond, zoals De Nederlandsche Bank, de ACM (concurrentie) of NZa (zorg) een onderzoek begint naar normafwijkend gedrag van de bestuurders. Zij zouden een serieuze misslag hebben gemaakt.

Wat doet u? U begint natuurlijk een eigen onderzoek. Advocaten en gespecialiseerde accountants spitten de aantijgingen door. Da’s duur, maar ook uw geloofwaardigheid staat op het spel. De uitkomsten dwingen tot maatregelen. U kent uw pappenheimers. Dus u weet dat de ‘waakhonden’ de feiten ook hebben en dat zij altijd twee soorten maatregelen willen: aantoonbare stappen om de interne organisatie te verbeteren en persoonlijke sancties.

Daarom straft u de bestuurders door toegezegde bonussen terug te vorderen. Én u stelt benoemingen in het vooruitzicht, zoals een aparte directeur risicobeheer. U informeert de waakhond en dan gebeurt het.

Geld is niet genoeg, zegt de waakhond. De betrokkenen moeten gaan.

Zo’n botsing met waakhond DNB moet verzekeraar Delta Lloyd hebben gehad. De bestuurders dachten medio 2012 in het belang van hun bedrijf te handelden door gevoelige informatie uit overleg met DNB te gebruiken. Resultaat: ruim 20 miljoen winst. DNB was woest. Onderzoek volgde. De bestuurders moeten, zo blijkt uit het Delta Lloyd-jaarverslag over 2014, een deel van hun bonus inleveren. Het rare is: ze hebben hun werkgever niet benadeeld, maar juist bevoordeeld én zijn bestraft.

Voor de eerste situatie is het terughalen van bonussen ingevoerd: als de baas de cijfers flatteert en hoge bonussen incasseert. Bij ontdekking kan dat geld worden teruggehaald. Bij technisch installatiebedrijf Imtech speelde dat na grote fraudes in Duitsland en Polen. De toenmalige bestuurders keken er in 2013 zelf van op en gaven hun bonussen terug.

Bij Delta Lloyd vinden de commissarissen dat zij de bestuurders genoeg hebben gestraft. De commissarissen verzetten zich tegen DNB, die aanstuurt op het vertrek van de financieel directeur. Ex-topman Niek Hoek, die eerder vertrok na de botsing met DNB, stopte gisteren ook voortijdig als commissaris van zakenbank NIBC. Bijltjesdag.

Had het publiek dit allemaal geweten als DNB wél akkoord was gegaan met de acties die de commissarissen van Delta Lloyd zelf hadden voorgesteld? De affaire was weggewerkt in een voetnoot, vermoed ik. Want echte openheid geeft Delta Lloyd nu niet in zijn jaarverslagen. Het is gissen. Wanneer wisten de commissarissen van de affaire? Wanneer was hun onderzoek af? Wanneer volgden maatregelen?

Dat is de parallel met ABN Amro. Ook in die affaire is het schimmig wanneer de commissarissen besloten dat zes bestuurders die ton wél moesten accepteren, ook al hadden de zes daarvan in 2012 en 2013 vrijwillig afgezien. Waarom vertelde ABN Amro ons dit zo laat ? Mocht het zestal geen nee zeggen? Heerst er een angstcultuur? Wie de ton drie keer afwijst, is eruit?

Bij Delta Lloyd staan de commissarissen achter hun bestuurders en achter hun eigen maatregelen. Bij ABN Amro regeert de tombola. Kansje wagen, prijsje winnen. Ach u heeft pech? Nieuwe ronde, nieuwe kansen.