Beursgang ABN-Amro overhaast en ondoordacht

ABN Amro is onzichtbaar geweest in publiek debat. Dat verklaart misschien wel de miskleun van die salarisverhoging, betoogt Arnoud Boot.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Als je strategie is om zo snel mogelijk naar de beurs te gaan om te ontsnappen aan politieke bemoeienis, dan is er reden bezorgd te zijn over de maatschappelijke antenne (en verstandelijke vermogens) van het bestuur van ABN Amro, en misschien nog wel veel meer van haar Raad van Commissarissen – deze laatste stuurde doodleuk net voor het weekend haar personeel een brief dat de salarisverhoging voor de top voortkomt uit goed werkgeverschap. Had niemand kunnen bedenken dat het uitlekken van de verhoging (achteraf nota bene!) de bank meer dan ooit een speelbal zou kunnen maken van de politiek? En dus is precies het tegenovergestelde bereikt van wat de overhaaste beursgang beoogde.

De rol van het ministerie van Financiën in dit hele spel is verrassend. Waarom heeft PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem niet eerder zijn veto uitgesproken over de maatschappelijk gevoelige salarisstijging? Nu er een maalstroom ontstaan is van negatieve berichtgeving, komt de overlevingsdrift van politici naar boven. En ja, politici die klem zitten – waarmee je dacht een afspraak te hebben – worden opeens je grootste vijanden. Erger nog, met suggesties over misstanden in Dubai, Russische oligarchen, en wie weet welk ander verhaal naar boven komt, doet de Wet van Murphy ook nu weer zijn werk: het slechte nieuws komt nooit alleen.

De politiek is gealarmeerd. Hoe je ook over beloningen denkt, het is goed dat de ABN Amro-bestuurders besloten hebben hun extra beloning terug te geven. Men zou dermate speelbal worden van de politiek dat van een normaal bestuur van de bank geen sprake meer zou zijn. Ook naar het eigen personeel is hiermee een riskante negatieve spiraal doorbroken. Onrust onder personeel en klanten is het laatste waar de bank behoefte aan heeft.

Maar wat te doen? Twee dingen zijn cruciaal. Ten eerste, vergeet de beursgang voor enige tijd en ga straks uit kracht naar de beurs. Met nu toch gaan ben je aangeschoten wild. Rol eerst je strategie uit en laat zien wat je kunt. Ten tweede: wordt zichtbaar in het maatschappelijk debat over de rol en plaats van de financiële sector. ABN Amro is onzichtbaar geweest in dit debat. En dat verklaart misschien wel de miskleun van vorige week.

Er was sprake van een overhaaste beursgang. Een normale beursgang doe je omdat je er klaar voor bent, je strategie helder is, het bedrijf op orde is, en je dus duidelijkheid hebt over waar je je geld mee denkt te gaan verdienen. En in het geval van een bank moet je ook duidelijk maken hoe je invulling gaat geven aan je maatschappelijke taak. En dit moet allemaal leven in de organisatie. ABN Amro werkt daar hard aan, en is aan het herrijzen uit het moeras. Gerrit Zalm heeft goed werk verricht maar heeft zijn hand overspeeld met de (nota bene) bijna gelukte beursgang. De beursgang was dus prematuur. Een echte beursgang doe je ook met het management van de toekomst. De rol van Gerrit Zalm was om de bank in rustiger vaarwater te krijgen en tot de laatste schermutselingen was hij hier goed in geslaagd.

Het slechtste dat ABN Amro nu kan doen is aansturen op een snelle beursgang. Ze moet zich hergroeperen en met een ijzersterke performance het initiatief terug winnen. Onderdeel daarvan is die heldere strategie, het op orde hebben van het bedrijf, maar ook het kweken van saamhorigheid en trots binnen het bedrijf. ABN Amro is van groot belang voor Nederland. Nederland kan niet zonder. ABN Amro was de bank voor het ondernemende bedrijfsleven en was het opleidingsinstituut voor het Nederlandse bankwezen. Dit is weliswaar een stukje nostalgie naar het verleden, maar is onderdeel van het DNA van de bank. ABN Amro is door haar overname en de financiële crisis gedecimeerd, en vooral nog een consumentenbank, maar haar DNA en de belangen van Nederland maken dat de zakenkant van de bank weer een kans moet krijgen. En dat kost tijd.

Daarnaast zal zij een maatschappelijke dialoog moeten aangaan. Gerrit Zalm heeft er voor gekozen om ABN Amro volledig buiten het maatschappelijk debat over de toekomst van de financiële sector te plaatsen. Op discussiebijeenkomsten van bijvoorbeeld het Sustainable Finance Lab – een door Herman Wijffels opgericht discussieplatform in Utrecht – schitterde de top van ABN Amro door afwezigheid. ABN Amro is niet zichtbaar in het maatschappelijk debat. Het is toch onbestaanbaar dat een van de belangrijkste financiële spelers van het land zich onttrekt aan deze discussie?