‘Anne Frank overleed niet in maart 1945 maar maand eerder’

Foto EPA/ Anne Frank Fonds Basel

Anne Frank is niet op 31 maart 1945 overleden, zoals tot nu toe werd aangenomen, maar naar alle waarschijnlijkheid al een maand eerder, blijkt uit nieuw onderzoek van de Anne Frank Stichting. Volgens de officiële documenten, opgesteld door het Rode Kruis, overleden Anne en haar zus Margot Frank in maart aan de gevolgen van vlektyfus.

Door bestudering van verschillende archieven en relevante getuigenissen van overlevenden reconstrueerden onderzoekers van de Anne Frank Stichting de laatste maanden van Anne en Margot. Vandaag maakten ze de resultaten van hun onderzoek bekend.

Getuigenverklaringen

Net als tienduizenden andere slachtoffers van het concentratiekamp Bergen-Belsen zijn Anne en haar zus Margot Frank gestorven op een onbekend moment op een onbekende plek.

Ze arriveerden op 3 november 1944 in het Duitse concentratiekamp. Veel informatie uit die tijd is er niet, alleen een paar getuigenverklaringen. Zo vertelt Nannete Blitz, een voormalige klasgenootje van Anne, dat ze elkaar tot januari 1945 een paar keer hebben ontmoet.

“Ze was toen al een geraamte. Ze was in een deken gewikkeld. Ze kon haar eigen kleren niet meer aan want die zaten vol van luizen”.

Symptomen van vlektyfus

Het laatste contact tussen Anne en een overlevende van het kamp dateert uit begin februari 1945. Toen ontmoette Anne bij het hek van het concentratiekamp een vriendinnetje uit Amsterdam dat haar een voedselpakket toewierp. Dit contact kwam tot stand dankzij Auguste van Pels, mede-onderduikster uit het Achterhuis in Amsterdam.

Ze moeten elkaar hebben gezien vóór 7 februari, want op deze dag vertrok Auguste voor dwangarbeid naar een ander kamp. Bij datzelfde transport zaten ook andere bekenden van Anne en Margot uit kamp Westerbork, zij zagen toen bij hen verschijnselen van vlektyfus.

De kans dat ze met deze dodelijke ziekte nog maart haalden is niet aannemelijk. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu sterven de meeste slachtoffers twaalf dagen na de eerste symptomen. Doordat ze zeer verzwakt aankwamen in Bergen-Belsen zal hun overlijdensdatum ergens in februari 1945 liggen. Wanneer precies, dat blijft onduidelijk.

Lees voor een uitgebreide reconstructie het verhaal in nrc.next ‘Margot was al te ziek, maar Anne kwam nog naar het hek’ (€)

    • Huib de Zeeuw