In ruil voor tol betaalt Duitse automobilist minder belasting

Compensatie voor Duitse automobilist mogelijk in strijd met Europese regels.

Benelux uitzondering bij tolheffing op wegen in West-Europa

Nu heeft de Bondsdag toch besloten buitenlandse automobilisten te laten meebetalen aan het onderhoud van Duitse autosnelwegen en bruggen. Tijdens het parlementair debat sprak de oppositie van een „onzinnige wet” en van „ontparlementarisering van het parlement”. Bedoeld werd, volgens de Groenen en Die Linke, dat het wetsvoorstel van minister Alexander Dobrindt (Verkeer, CSU) onrijp was en er door de grote coalitie door is gejast.

Ofschoon ook de sociaal-democratische SPD eigenlijk tegenstander was en de christen-democratische CDU er zelf niet in geloofde, werd de wet aangenomen. Want dat was eind 2013 nu eenmaal afgesproken in het regeerakkoord tussen CDU/CSU en SPD.

Ook de schijnbaar oppermachtige bondskanselier Angela Merkel (CDU), die tijdens de verkiezingscampagne in 2013 in een tv-debat nog had gezegd dat met haar „die tol er niet komt”, heeft moeten buigen voor Beieren, de deelstaat waar de katholieke CSU de lakens uitdeelt. De CDU heeft strikt genomen de steun van CSU-leider Horst Seehofer niet nodig. Maar of dat in het verkiezingsjaar 2017 zo blijft, is niet helemaal zeker. Merkel is wel een stemmenkanon, maar haar partij doet het niet goed in de verkiezingen in de diverse deelstaten.

Een gevolg van de nieuwe wet kan zijn dat buitenlanders vanaf 1 januari 2016 een tolvignet moeten kopen om te mogen rondrijden op de Duitse snelwegen. Afhankelijk van de duur van het vignet en het type auto lopen de kosten uiteen van 5,50 euro voor een tiendaags vignet voor een kleine milieuvriendelijke auto, tot 130 euro voor jaarvignet voor de grootste benzineslurpers.

Boete van 150 euro

Ofschoon veel zaken nog onhelder zijn aan de zogenoemde Ausländermaut (buitenlandertol), staat wel exact vast dat bij overtreding van de nieuwe wet 150 euro boete moet worden betaald plus de kosten van een jaarvignet. Bij herhaling bedraagt de boete 260 euro.

De nieuwe wet is bij de Duitse buurlanden omstreden. Zo hebben Nederland en Oostenrijk te voren bekendgemaakt tegen de wet te zullen klagen bij het Europees Hof van Justitie, omdat de maatregel mogelijk indruist tegen het Europese antidiscriminatiebeginsel. Beide landen hebben aangekondigd eerst het oordeel van de Europese Commissie af te wachten.

Dobrindt verdedigt zijn wet als een „systeemwissel” naar een moderne „infrastructuurheffing” die alleen het gebruik van personenauto’s belast. Maar zijn tegenstanders wijzen erop dat hij geen kilometerheffing invoert, zoals al wel bestaat in het vrachtverkeer, waarbij automobilisten worden afgerekend op daadwerkelijk gebruik.

Dobrindts tolmodel is een algemene heffing. Zo moet het antidiscriminatiebeginsel worden omzeild. Maar omdat Merkel heeft beloofd geen nieuwe belastingen in te voeren, is er een tweede wet, die ervoor zorgt dat de heffing bij Duitse burgers in mindering wordt gebracht op de motorrijtuigenbelasting.

Het resultaat is dat Dobrindt 3,7 miljard euro verwacht op te halen met zijn heffing. Daarvan wordt 3 miljard teruggepompt naar de Duitse automobilisten. Resteert een opbrengst van 700 miljoen. Verwacht wordt echter dat de kosten van het systeem – een vierhonderd man sterk agentschap – 200 miljoen bedragen. Buitenlanders moeten een sticker kopen bij tankstations aan de grens, of via internet.

Critici menen dat de minister zich rijk rekent met een netto opbrengst van een half miljard. Zo heeft de autolobbyclub ADAC becijferd dat er hooguit ruim 200 miljoen binnen zal komen. De SPD, die tot vorige week dinsdag dwars lag, heeft ingestemd op voorwaarde dat de wet over twee jaar wordt geëvalueerd. Ook moet de regering uiterlijk volgend jaar zomer komen met wetgeving die de kilometerheffing voor vrachtverkeer uitbreidt naar alle Duitse wegen. Nu geldt die alleen voor snelwegen.

Mogelijk is dat de Europese Commissie of de Europese rechter de compensatie voor Duitse automobilisten afkeuren. Het resultaat is dan dat de Duitse schatkist ineens over voldoende middelen beschikt voor wegenonderhoud. En dat is volgens veel analisten de werkelijke reden waarom CDU en SPD akkoord zijn gegaan met de „zomerzotheid” uit Beieren.