Straks begint je vakantie in Lelystad

Deze week komt vrijwel zeker het startsein voor de groei van Lelystad Airport. Grote ambities voor een polderveld.

In 2043 moeten in deze polder bij Lelystad 45.000 vliegbewegingen per jaar gaan plaatsvinden.

Het vergt enige fantasie. Om te kunnen zien dat op dit weiland, tussen een provinciale weg en een dijkje, over drie jaar een aankomst- en vertrekhal staat. Dat dit verkeerstorentje over vijftien jaar het middelpunt is van een vliegveld waarvandaan miljoenen passagiers vertrekken naar hun Spaanse of Turkse vakantiebestemming.

Lelystad Airport is nu vooral een bedrijventerrein met hangars. Er zijn vliegscholen, onderhoudsbedrijven, helikopterverhuurders. ‘De grootste luchthaven voor de kleine luchtvaart’, noemen ze zichzelf. Voor lessen en recreatie. Museum Aviodrome heeft veel oude toestellen in huis en een Boeing 747 in de tuin. Er is een restaurant waar de tosti Starfighter heet, en het terras uitkijkt op het platform. Maar op deze grauwe dag is er weinig te zien. Af en toe komt er een helikopter voorbij, of een Cessna.

Satelliet van Schiphol

Maar aanstaande dinsdag wordt alles anders. Dan staat vrijwel zeker het definitieve Luchthavenbesluit voor Lelystad in de Staatscourant. Nadat de Raad van State vier keer een kabinetsbesluit voor de groei van Lelystad Airport heeft vernietigd, is er nu eindelijk een fiat. Alle politieke hindernissen zijn genomen. De laatste formele stap is het startsein voor de ontwikkeling van de satelliet van Schiphol. Het bouwen kan beginnen.

De transformatie van knus polderveld met vliegen op eigen zicht tot serieuze luchthaven met luchtverkeersleiding is een belangrijke ambitie van Schiphol Group, de eigenaar van Lelystad (en van de luchthavens in Eindhoven en Rotterdam). Het bedrijf investeert 90 miljoen euro in de aanleg van een terminal, platform en parkeerterrein. De aanbesteding is al begonnen. Topman Jos Nijhuis: „Schiphol Amsterdam kan alleen doorgroeien als Lelystad op tijd klaar is. Dus we moeten tempo maken.”

De groei van Schiphol heeft een plafond, volgens afspraken met alle betrokken partijen bij het overleg, de zogeheten Alderstafel. In 2020 mogen er maximaal 500.000 starts en landingen (vliegbewegingen) per jaar zijn. De resterende 70.000 vliegbewegingen moeten naar Eindhoven en Lelystad. De zakelijke en verre transfervluchten gebruiken Schiphol als knooppunt, de Europese vakantievluchten van de budgetmaatschappijen gaan naar Brabant en Flevoland.

Voor Lelystad is een groei in drie fases gepland, vooralsnog eindigend met 45.000 vliegbewegingen in 2043. In dat scenario verwerkt de luchthaven tegen die tijd jaarlijks 6,7 miljoen passagiers. Schiphol had er vorig jaar 55 miljoen.

De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad zijn enthousiast. Wethouder Jop Fackeldey (PvdA) en gedeputeerde Jaap Lodders (VVD) zien vooral werkgelegenheid. Volgens onderzoek levert het 2.500 directe arbeidsplaatsen op in 2035, of 800 tot 1.000 banen per 1 miljoen reizigers. Fackeldey: „De luchthaven richt zich op onderhoud en reparatie van vliegtuigen, dat is een mooie sector.” Ook Lodders gelooft in de aantrekkingskracht van ‘de zesde baan van Schiphol’: „Een luchthaven in de buurt is gunstig voor elk bedrijf, ook als het niet met luchtvaart is verbonden.”

Provincie en gemeente steken 20 miljoen euro in verbetering van de infrastructuur, het Rijk betaalt 50 miljoen euro. De A6 wordt verbreed naar twee keer drie rijstroken en krijgt een nieuwe afslag. Er komt een snelle busdienst tussen station Lelystad en het vliegveld die er 6 à 7 minuten over doet. Nijhuis: „Hoezo in the middle of nowhere? Ben je wel eens naar vliegveld Weeze geweest? Dat is pas slecht bereikbaar. Lelystad is tenminste goed te vinden.”

Schadeloosstelling

Tot zover de voorstanders. De boeren rondom de luchthaven, verenigd in de Stichting Club Direct Omwonenden (CDO), vrezen niet alleen geluidsoverlast. Ze zijn ook bang dat hun gewassen zullen lijden onder vervuiling, en hun afnemers zullen afhaken. In een convenant dat maandag nog moet worden getekend, is vastgelegd dat de agrarische producten zullen worden ‘gemonitord’ en dat er eventueel een schadeloosstelling zal worden betaald door het Rijk.

De boeren willen in de slotfase van het delicate onderhandelingsproces niet met de pers praten en beperken zich tot een verklaring: „Dit alles overziende staan wij als CDO niet te juichen, maar zijn wij wel tevreden met het bereikte resultaat.”

Ook de bezwaren van omringende gemeenten als Zeewolde, Dronten, Swifterbant en Biddinghuizen zijn de afgelopen jaren zorgvuldig weggepolderd. Tal van studies, voorzien van geluidssimulaties, hebben geleid tot vliegroutes die nauwelijks over bewoond gebied gaan. Almere blijft buiten schot, boven het ‘oude land’ – de routes gaan pal langs Zwolle – mogen de vliegtuigen niet lager vliegen dan 6.000 voet, 1.800 meter.

Felle tegenstand tegen de groei van Lelystad Airport komt van Vogelbescherming Nederland en de Vogel- en Natuurwacht Zuid-Flevoland. Zij vinden uitbreiding onverantwoord vanwege de nabijheid van vogelrijke natuurgebieden als de Oostvaardersplassen en de Randmeren. Vogelaanvaringen vormen een gevaar voor de vliegveiligheid, ganzen zijn voor Schiphol een serieus probleem. Rondom Lelystad wordt dat probleem nog groter, voorspellen de natuurorganisaties.

Te korte startbaan

Maar de grootste hindernis is de onwil van de toekomstige gebruikers. De maatschappijen staan bepaald niet te springen om naar Lelystad te verhuizen. EasyJet opent dinsdag een basis op Schiphol. Ryanair wil vanaf volgend jaar vanaf Schiphol vliegen en vindt het te vroeg om iets over Lelystad te zeggen. Arke is ronduit tegen: startbaan te kort voor hun B787-toestel, geen nachtvluchten, slechte verbindingen. Bovendien groeit Schiphol minder hard dan gepland en worden de vliegtuigen steeds stiller, dus is Lelystad wel nodig?

Schiphol-baas Nijhuis gelooft dat het goed komt. Hij hoopt op Transavia als pionier. „We kunnen maatschappijen niet dwingen, alleen verleiden. We hebben ze iets moois te bieden, tegen aantrekkelijke tarieven. Ik beloof het, in 2018 gaat Amsterdam-Lelystad Airport open.”