Steve Jobs was een eikel, maar geen klootzak

De herinnering aan Apple-oprichter Steve Jobs wordt opgepoetst. Deze week verscheen een tweede, door Apple gesteunde, biografie. Jobs was géén egomaniak die niets wilde leren van anderen.

Illustratie Charis Tsevis Illustratie Charis Tsevis

In een kamer op de vierde verdieping van het hoofdgebouw van Apple staat de tijd sinds 2011 stil. Het oude kantoor van Steve Jobs is volgens de huidige topman, Tim Cook, niet meer aangeraakt. „Ik denk nog elke dag aan hem”, zei Cook in een tv-interview dat hij in september vorig jaar gaf.

De herinnering aan Steve Jobs is niet vervaagd maar moet wel worden opgepoetst. De Apple-top is namelijk niet blij met de officiële biografie, het boek van Walter Isaacson, dat in het najaar van 2011 verscheen.

Die bestseller beschrijft Jobs deels als held: rebelse zakenman, charismatische verkoper, die op intuïtie, stijlgevoel en doorzettingsvermogen een technologische revolutie ontketende.

Maar Isaacson toont ook een donkere kant van Jobs: een megalomane, manipulatieve hork die geen interesse had voor mensen die niet in zijn ‘A-categorie’ vielen. Jobs was genadeloos voor collega’s en voor zichzelf, zeker toen hij met zware diëten probeerde te genezen van kanker.

Steve 1.0 en Steve 2.0

Dat is niet het beeld dat past bij het Apple-imago: coole apparaten voor creatieve geesten. Apple-leiders als Tim Cook, Jony Ive en Eddy Cue, lieten en public weten dat Isaacsons werk afbreuk deed aan het werkelijke karakter van Jobs. Ze herinneren hun Steve als een warmere persoonlijkheid en koesteren hem als een icoon van Apple, vereeuwigd „in het DNA” van het bedrijf. De Apple-top werkte daarom mee aan een tweede biografie, die deze week verscheen: Becoming Steve Jobs.

Wat is er anders aan dit boek?

In de eerste plaats is het boek geschreven door twee techjournalisten, Brent Schlender en Rick Tetzeli, en bevat meer details over de computerindustrie dan Isaacsons biografie. Het is ook een stuk persoonlijker geworden.

Het boek is geschreven vanuit het perspectief van Schlender, die Jobs in 1986 leerde kennen. Schlender vindt dat de officiële biografie geen recht deed aan de „complexe, menselijke Jobs” die hij zelf kende. Hij omschrijft Jobs als een learning machine, hongerig naar kennis en ervaringen. „Hij was geen egomaniak die niets van anderen wilde leren.”

Becoming Steve Jobs onderscheidt een ‘Steve 1.0’ – de briljante maar onvolwassen, zelfingenomen ondernemer – van Steve 2.0: de verbeterde versie, wijzer geworden van mislukkingen, milder sinds hij zelf een gezin had. Er was ook een kwetsbare Steve 3.0, in de laatste jaren van zijn leven.

Perfect Hollywood-materiaal

Jobs stierf in oktober 2011 op 56-jarige leeftijd, maar de wereld heeft nog lang niet genoeg van hem. In de VS is de Jobs-cultus is big business, niet alleen voor Apple. Van de officiële biografie zijn drie miljoen exemplaren verkocht, Becoming Steve Jobs zal ongetwijfeld ook scoren.

Dit jaar verschijnt een nieuwe Jobs-film, de tweede na zijn dood. Jobs’ geschiedenis is perfect Hollywood-materiaal: geadopteerd kind, gesjeesde student, hippie wordt grondlegger van het meest waardevolle bedrijf ter wereld. Het drama van de ‘rockster’ van Silicon Valley die worstelt met zijn complexe persoonlijkheid en een dodelijke ziekte.

Schlender, auteur van Becoming Steve Jobs, schuift zijn eigen personage uitdrukkelijk in het boek naar voren en steekt zijn bewondering voor Jobs niet onder stoelen of banken. Soms slaat hij door, bijvoorbeeld als hij zich gelukkig prijst dat hij zich onder de groten der aarde begeeft, die toch zo gewoon gebleven zijn.

Hij schetst een ‘Kodak-momentje’ als hij met Jobs en zijn vrouw Laurene autopech krijgt. „Je komt niet vaak in de buurt bij mensen als Jobs in zo’n situatie, en merkt dat het gewoon aardige mensen zijn.”

Er klinkt ook immense spijt in het boek door; kort voor Jobs’ overlijden wordt het contact tussen Schlender en Jobs verbroken. Jobs weigert langer mee te werken aan artikelen, Schlender gaat niet in op een uitnodiging van Jobs om nog één laatste keer langs te komen.

Ruzie met aandeelhouders

Steve Jobs was geen heilige, constateert ook Schlender. Hij zet de misstappen in één hoofdstuk op een rij: gesjoemel met opties, geheime afspraken over personeel met concurrenten, misstanden in Chinese fabrieken, ruzie met aandeelhouders.

Jobs had de neiging saaie of moeilijke situaties te ontvluchten. Microsoft-baas Bill Gates over Jobs: „Of Steve ergens niet goed in was? Als hij in een vergadering zat waar hij niet presenteerde of het onderwerp onbelangrijk was; daar was hij hopeloos slecht in.”

Ook begon hij bijeenkomsten vaak met een grove opmerking – „een handgranaat” – om te kijken wat voor soort mensen er aan tafel zaten. Daar moest je tegen kunnen. In de woorden van Schlender „He could be a jerk, but wasn’t an asshole”. Vrij vertaald: hij was soms een eikel maar geen klootzak.

Dit persoonlijke perspectief van Schlender zal herkenbaar zijn voor de Apple-medewerkers die Jobs van dichtbij meemaakten, vandaar Apples publieke steun aan Becoming Steve Jobs.

Het managementteam moest in het Steve-tijdperk altijd op de achtergrond blijven – hij was degene die met de media omging. Tim Cook en Jony Ive treden nu beduidend meer naar buiten omdat eind deze maand de Apple Watch uitkomt. Dit slimme horloge is het eerste product dat Apple ontwikkelde zonder dat Jobs zich er mee bemoeide. Het is de vraag of de Apple Watch er gekomen zou zijn als Jobs nog geleefd had. Kijk maar op de foto’s: Steve droeg vrijwel nooit een horloge.