Pas op voor financiële stofzuigerverkopers

Ik heb me vaak verbaasd over het gemak waarmee toch verder redelijke mensen financiële producten aanschaffen die uitermate risicovol zijn. Of financiële producten waaraan zoveel toeters en bellen zitten dat veel van het ingelegde geld opgaat aan kosten. Mijn vraag is altijd: waarom wil je zo’n ingewikkeld product kopen? Waarom hou je het niet simpel? Als je wil beleggen (hoeft niet natuurlijk), koop dan gewoon aandelen of obligaties: simpele, eendimensionale financiële producten. Een doorsnee huishouden kan maar beter ver weg blijven van financiële tovenarij.

Toch hebben Nederlanders in aanloop naar de crisis veel ingewikkelde financiële producten aangeschaft. Nu economisch optimisme onze harten verwarmt, wordt het voor gewone burgers weer verleidelijk te zwichten voor financiële stofzuigerverkopers. Gekke producten zijn er ook nu genoeg: turbo’s, speeders, sprinters en cfd’s heten de nieuwe uitvindingen van de financiële sector. Toezichthouders waarschuwen al een tijd voor deze speeltjes, die ‘hefboomproducten’ worden genoemd. Je belegt met van de bank geleend geld (vandaar de hefboom), er zit een derivatenconstructie in, de kosten (rente!) zijn hoog en ondoorzichtig. Alles aan deze producten schreeuwt: NEE, NIET DOEN.

De AFM schreef in februari een dik rapport over cfd’s – oftewel contracts for difference. Het rapport is kraakheldere anti-reclame: je verdient er zelden geld mee (de Franse toezichthouder berekende dat 89 procent van de beleggers er geld mee verliest). Een meerderheid van de aanbieders geeft niet genoeg informatie over de risico’s, maar spiegelt wel hoge rendementen voor. Verkopers zetten het agressief in de markt bij een breed publiek. Alarmbellen te over dus.

Over de cfd’s zijn in de Tweede Kamer al vragen gesteld: doet toezichthouder AFM wel genoeg? Niet zoveel als de AFM zelf zou willen. Veel van de aanbieders zijn buitenlands (ze komen uit Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, België, Cyprus en Gibraltar). Hun kan de AFM niets opleggen. Uiteraard kaart de AFM zijn zorgen aan bij de andere toezichthouders in Europa én bij de Europese toezichthouder. Maar behalve waarschuwen gebeurt er in Europa niet veel met de Nederlandse klachten.

Schande, kan je zeggen. Maar surfend op de AFM-website trok ik een andere conclusie. Ja, financiële instellingen mogen mensen niet misleiden. Ja, financiële instellingen moet met harde hand worden opgelegd dat ze eerlijk zijn over de producten die ze verkopen, want uit zichzelf doen ze het niet. Ja, het is daarom heel goed dat de AFM zo actief financiële instellingen achter de broek zit. Maar er is voor volwassen Nederlanders ook nog zoiets als eigen verantwoordelijkheid. Wie nu nog dit soort producten aanschaft zonder drie keer na te denken, die wíl bedrogen worden.

De AFM waarschuwt nu voor onverlaten die mensen met een woekerpolis benaderen om hen te helpen schade te verhalen op hun verzekeraar. Eenmaal in huis blijkt de agenda anders: daar proberen deze snelle jongens de woekerpolissen over te sluiten naar hun eigen beleggingsverzekeringen. Geweldig dat de AFM waarschuwt, maar de AFM kan niet alle oplichterij voorkomen.

Dus: doe niet alsof u een financiële dombo bent en onthoud een paar simpele regels. Stop in producten als turbo’s en cfd’s alleen geld dat je ook in het casino zou vergokken. Hoe ingewikkelder het product en hoe glimmender de folder, des te hoger de kosten en de kans op verlies. Hoe hoger het rendement, des te hoger het risico. Lees bij alle financiële producten die je koopt, dus ook bij verzekeringen en hypotheken, minutieus de kleine lettertjes. En: als het te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat ook.