Op straat hekelt de ‘Belg 2.0’ hebzucht

„Eerlijke belastingen!” Dat is de oproep van de snel groeiende Belgische burgerbeweging Hart boven Hard. Zondag trekt een protestmars door Brussel.

Betogingen in Brussel (links) en Antwerpen waar de beweging Hart boven hard aan deelnam. „Sociaal-democraten in heel Europa hebben zich laten gijzelen door de neoliberale politiek van de hebzucht.” Foto’s Evy Menschaert

Tax shift – het zijn niet meteen woorden waarmee je een publiek in vuur en vlam zet. Maar wél in de voorstelling Revue Ravage – Dood van een politicus van de Belgische schrijver Tom Lanoye. En zeker in zijn land, waar tax shift – verschuiving van belastingdruk van minder naar meer-vermogenden – nu het maatschappelijke debat domineert.

In Revue Ravage, dat volle zalen trekt, is de hoofdpersoon een uitgebluste socialist die zijn partij ziet verkruimelen. Zelfs over die tax shift – toch een socialistisch ‘inkoppertje’ – raakt zijn partij het niet eens. Waar ging het met ons, politici, mis, klinkt de noodkreet in het theater.

Revue Ravage is „akelig herkenbaar”, zegt senator Bert Anciaux van de Vlaamse sociaal-democratische partij sp.a. Volgens hem „moeten alle partijen zich aangesproken voelen” door het toneelstuk. Het is vijf voor twaalf voor de oude politiek, vindt Anciaux. „Hoog tijd om te herbronnen.”

Daar komen ze „toch echt te laat mee”, zegt een natgeregende veertiger in de Antwerpse haven, waar vrijwilligers soep serveren. Met een vijftigtal anderen heeft hij donderdag door de striemende regen de eerste 18 kilometer gelopen van een driedaagse ‘mars op Brussel’. Einddoel: een grote demonstratie zondag in de hoofdstad. Organisator Hart boven Hard, een nieuwe burgerbeweging die het bezuinigingsbeleid van de Belgische regering hekelt, rekent op ruim 20.000 betogers.

„Ik ben een modaal mens, ik werk bij telecombedrijf Proximus”, zegt de veertiger, die inmiddels aan een tweede kop soep zit. „Maar deze asociale regering heeft van mij een actievoerder gemaakt.”

„Sociaal-democraten in heel Europa hebben zich laten gijzelen door de neoliberale politiek van de hebzucht”, zegt schrijver Jeroen Olyslaegers, die ook meeloopt in de mars. De beweging Hart boven Hard bundelt volgens hem burgers die „de oude politiek” onwerkbaar vinden. „De Belg 2.0 wil de samenleving bevruchten met nieuwe ideeën.”

Naast hem schudt Fransesca Vanthielen de regen uit haar jas. Ze is een gevierde presentatrice van de commerciële omroep VTM. „Het ene politieke partijtje belooft zus, het andere partijtje zo, dit werkt niet meer”, vindt Vanthielen. „Hart boven Hard biedt een ander model: met directe democratie werken aan een sociale en groene samenleving.”

Hoezo anti-kapitalisten? Hoezo vage prietpraat? Hart boven Hard-oprichter Wouter Hillaert heeft alle kritiek al voorbij zien komen. „Onze oproep tot eerlijke belastingen is mainstream, onderbouwd door de OESO en het IMF, die België al langer aansporen om zo snel mogelijk een tax shift door te voeren.”

Voor een Brussels café parkeert hij zijn vouwfiets. Morgen is de start van de grote mars. „Nerveus? Een beetje. Ik ben theaterrecensent, betogingen organiseren is niet mijn dagelijkse werk”, lacht hij.

Het begon met een e-mail naar vrienden – „moeten we niet wat doen tegen deze nieuwe regering?”. Een paar maanden later is Hart boven Hard een fenomeen, met aan Waalse kant zusterorganisatie Tout Autre Chose. In twintig steden zijn lokale afdelingen opgezet.

„We vormen een breed maatschappelijk platform”, zegt Hillaert. „Dat óók die Proximus-man en de tv-presentatrice sympathiseren verbaast me dus niets.”

Hart boven Hard voerde eerder actie bij bedrijven „waar het grote geld verdwijnt”. Hillaert: „Omega Diamonds kreeg voor belastingontduiking een boete van 2 miljard, maar kwam er vanaf met een schikking van 160 miljoen. Tegelijk strijden we tegen milieuvervuiling en stress – burn-out is inmiddels volksziekte nummer één in België.”

De „klassieke partijen” kijken inmiddels jaloers naar ons, zegt Hillaert. „Wij krijgen mensen op de been, zij hebben geen verhaal meer.”

Volgens socialist en sp.a-kopstuk Bert Anciaux houdt Hart boven Hard de politiek een spiegel voor. „Er is hier in het parlement nauwelijks nog inhoudelijk debat.” Partijen moeten een voorbeeld nemen aan het Hart boven Hard-model, „maar ze doen er helaas lacherig over”, zegt Ancieaux. „Zeer gevaarlijk.”

Zondag loopt hij mee in de mars. Camera’s zullen inzoomen op zijn bekende gezicht. „Hart boven Hard wil niet dat politici als ik de mars ‘gebruiken’. Ik zal daarom een masker dragen.”