Ik werk nu als medium voor uitwisseling van kennis

„Ik heb een tijdschrift over steden opgericht. De verstedelijking van de wereld gaat razendsnel. Kennisuitwisseling is essentieel.” Foto Gijsbert van Es

„Ben je vertrouwd met de spelregels van het cricket? Nee? Bij interlands heb je twee beurten, innings, waarin je runs kunt scoren. Maar het is niet simpel een kwestie van: hoe meer runs, hoe beter. Je moet tactische afwegingen maken. Soms moet je besluiten zelf een einde te maken aan zo’n innings. Er geldt namelijk ook een limiet voor de duur van de wedstrijd. Als je te lang doorgaat met scoren, kan de tijd wel eens in je nadeel werken. Dan eindigt de strijd onbeslist, terwijl je ruimschoots voor staat op je tegenstander.

„Ik doe mijn werk met passie. Maar ik heb ruim drie jaar geleden wel heel bewust een einde gemaakt aan mijn eerste innings. Ja, dat zeg ik regelmatig: ‘I am playing my second innings now.’

„De eerste fase begon ruim veertig jaar geleden. Ik was jong, 21 jaar, toen ik in India, mijn geboorteland, al was afgestudeerd als architect. In 1973 kon ik een half jaar in Rotterdam studeren, dankzij een beurs van de Nederlandse regering. Toen heb ik de vrouw leren kennen met wie ik nu al veertig jaar getrouwd ben.

„Ik heb alle geluk van de wereld gehad. Gestudeerd in India, Nederland, Engeland. Geweldige leermeesters gehad, prachtige opdrachten. In 1988 besloot ik zelfstandig te gaan werken, op een zolderkamer in Alphen aan den Rijn. Ik kreeg de ene opdracht na de andere, ik kon medewerkers aannemen. Uiteindelijk was ik directeur/eigenaar van een bureau met dertig medewerkers.

„Een jaar of tien geleden, zo omstreeks m’n 55ste, vroeg een vriend: ‘Wat is eigenlijk je exit-strategie?’ Ik begreep ’m eerst niet. Hij bedoelde: ‘Hoe ga je je bureau te gelde maken, straks, tegen de tijd dat je met pensioen wilt gaan?’

„Ik had er nog niet over nagedacht. Ja, twee keer had zich een groot ingenieursbureau bij me gemeld dat mijn bureau misschien wilde kopen. Maar het klikte niet; ik zag een groot cultuurverschil tussen een ontwerpstudio en een ingenieursbureau.

„En toen, opeens, een week na dit gesprek, kreeg ik een aanbod van een groot, internationaal werkend ontwerpbureau in Londen, dat zocht naar een vestiging op het continent. Het was snel beklonken: mijn bureau Khandekar werd BDP Khandekar, in 2008. Ik trad toe tot de board, kwam opeens ook in Londen te werken en werd medeverantwoordelijk voor een bedrijf met 1.300 medewerkers.

„Intussen speelde er iets anders. Sinds omstreeks 2006 had ik steeds meer werk in India gekregen. India is booming. Mijn collega’s in Londen stelden voor: zullen we ook een vestiging in Delhi openen en wil jij die leiden? Toen had ik opeens drie banen, in Engeland, Nederland en India.

„Om terug te komen op het cricketbeeld: ik scoorde volop in mijn eerste innings. Maar m’n zestigste levensjaar kwam in zicht en ik dacht: ik wil ook nog ándere dingen doen in mijn vak dan dat ik nu doe in zo’n hele grote organisatie, met alle taken die daar nu eenmaal bij horen. Ik wilde tijd en energie hebben om m’n tweede innings te kunnen spelen.

„Sinds begin 2013 werk ik weer zoals ik begon, zelfstandig. Maar nu wel met ruim veertig jaar ervaring. Ik kan me weer richten op grote ontwerpopdrachten, bevrijd van managementtaken. En nu beschik ik over een groot, internationaal netwerk; in mijn mobiele telefoon staan meer dan duizend contacten met vakgenoten over de hele wereld.

„Ik vind het echt een voorrecht dat ik al deze fantastische mensen heb leren kennen. Ik heb zo ontzettend veel van hen geleerd. Die kennis wil ik nu doorgeven, of

liever gezegd: ik wil kennis uitwisselen. Ik zie mezelf nu als een modem, een medium: via mij kan de kennis van al die mensen z’n weg vinden naar nieuwe generaties, naar andere plekken in de wereld.

„Dat hoort, denk ik, bij de cyclus van het leven. Als je jong bent, ontwikkel je jezelf vanuit de breedte. Je zoekt je weg, je experimenteert, je maakt keuzes. Gaandeweg ontleen je hieraan je identiteit. Je groeit uit tot een unieke persoon.

„Maar die ontwikkeling heeft ook z’n grens: als je doorgaat met uniek willen zijn, word je uiteindelijk een eenling, raak je in een isolement. Vaak zeggen mensen van mijn generatie: ik doe nu aan kennisoverdracht. Maar kennis ontwikkelt zich razendsnel. Als je alleen maar kennis overdraagt en zelf niet meer meegaat in nieuwe ontwikkelingen, sta je al na korte tijd langs de zijlijn.

„Ik ben twee jaar gasthoogleraar aan een universiteit in India geweest. Dat was geweldig inspirerend: de interactie met jonge masterstudenten. Het heeft me scherper doen inzien hoe belangrijk kennisuitwisseling is.

„Dit heeft me ertoe gebracht een tijdschrift over steden op te richten. De verstedelijking van de wereld gaat zo razendsnel, en zeker nu in India, Zuidoost-Azië, China. Het is een immense klus om die ontwikkeling in goede banen te leiden, zodat er leefbare steden ontstaan.

„Juist ook bij verstedelijking is uitwisseling van kennis essentieel. In Nederland bijvoorbeeld, lopen we internationaal echt voorop als het gaat om waterbeheer, ruimtelijke ordening, de planning en organisatie van hele grote bouwprojecten. In India verloopt dat allemaal heel chaotisch. Tegelijk heeft India als grote voordeel dat het bruist van de energie, van geloof in vooruitgang. Daaruit komen hele mooie, ambitieuze projecten voort. De stemming in Europa – crisis, het keurslijf van duizenden regeltjes – steekt daar schril tegen af.

„Ik ken Europa goed, ik ken India goed – dat geeft mij een bijzondere positie. Ik zie de voor- en nadelen van beide continenten. Als we van elkaar willen leren, dienen we onze belangen wederzijds daarmee.

„Die spilfunctie zie ik nu als mijn taak voor de komende tien, vijftien jaar. Ik hoop zeker tot mijn tachtigste gezond te mogen blijven om die rol te kunnen vervullen.”