Het is te stil rond puistjes

Jeugdpuistjes – acne in dokterstaal – is een weesziekte. Dat betekent dat er weinig onderzoek naar wordt gedaan, met name naar de effecten van voeding. Hoe kan dat? Acne is geen zeldzaam probleem; de meeste tieners krijgen puisten, bij één op de vijf is het echt erg en een paar procent komt er nooit meer van af. Die pukkels maken veel jonge mensen ongelukkig, ze worden er onzeker en depressief van en ze hebben meer psychische problemen, minder vrienden en minder seks. Het percentage tieners met puistjes dat zelfmoord overweegt is twee tot drie keer zo groot als bij jongeren zonder acne, en sommigen doen het ook.

Er bestaan diverse medicijnen tegen acne. Die worden op het gezicht gesmeerd of ingenomen. Ze moeten maandenlang dagelijks worden gebruikt, ze werken slechts bij een minderheid van de lijders, de pukkels komen vaak terug en alle middelen hebben bijwerkingen, soms ernstige. Geen wonder dat mensen met acne er iets aan proberen te doen via de voeding.

Wereldwijd gelooft de helft van de acnelijders dat hun puistjes worden bevorderd door verkeerd eten. Chocola is verdachte nr. 1, gevolgd door vet eten. Het effect van chocola is één keer serieus ondergezocht, in 1969. Vrijwilligers met een lichte vorm van acne kregen een maand lang een tablet van een ons chocola per dag en een maand lang net zo’n tablet zonder chocola. Het aantal puisten bleef hetzelfde. Over de interpretatie van dit experiment wordt sinds die tijd gestreden en het moet nodig herhaald worden, maar dat gebeurt niet.

De verdenking tegen vet eten is nooit getest. Intussen is de wind gedraaid en zijn juist voedingen met weinig vet en veel suiker en snelle koolhydraten verdacht. Dat leek bevestigd te worden door studies uit Melbourne; daarin verminderde het aantal puistjes bij acne op een dieet met veel vlees en vis en minder koolhydraten. De vleesproducenten, die het onderzoek betaalden, zullen er blij mee zijn geweest maar ik ben niet overtuigd. Die ‘studies’ waren namelijk maar één studie die meerdere keren is gepubliceerd. Dubbel publiceren, dat wil zeggen dezelfde resultaten twee keer ‘verkopen’ (zo noemen wij dat) is ontoelaatbaar wangedrag. De Australiërs kwamen er genadig af met alleen een veroordeling op de website van het tijdschrift, maar het tast wel hun geloofwaardigheid aan.

Qua dieet hebben we de acnelijder dus weinig zekerheid te bieden en andere alternatieve behandelingen zijn al helemaal niet onderbouwd. Puistjeslijders smeren in hun wanhoop van alles op hun gezicht: modder, haaienleverextract, verse urine, eikenschors en ga zo maar door. Verder slikken ze onschuldige middelen zoals bakkersgist maar ook Ayurvedische en Chinese kruiden die vol vergif kunnen zitten. Dat wordt allemaal aan de man gebracht met onderzoek waarmee een Nederlandse student nog geen voldoende zou halen voor een masterscriptie.

Voor een goede onderzoeker liggen hier dus kansen bij de vleet. Neem bijvoorbeeld melk en acne. Tieners met acne rapporteren op vragenlijsten regelmatig een hogere consumptie van melk dan tieners zonder. Dat bewijst op zich niet alles. Om er achter te komen of het één de oorzaak is van het ander is een experiment vereist waarin de helft van de deelnemers een paar maanden veel melk drinkt en de andere helft weinig melk. Dat is wereldwijd nooit gedaan.

Waarom gebeurt dergelijk onderzoek niet? Deels omdat er geen geld voor is. Wetenschappers verdringen zich rond het schaarse overheidsgeld, de kans op overheidssubsidie is minder dan 20 procent en de bedragen zijn te klein voor een voedingsonderzoek van enige omvang. Er bestaat geen Nederlandse Acne Stichting die miljoenen voor onderzoek inzamelt zoals voor kanker en hart- en vaatziekten. De zuivelindustrie kan zich ook niet veroorloven geld te steken in onderzoek naar acne: als blijkt dat melk puistjes veroorzaakt, is dat een publicitaire ramp en als melk geen effect heeft levert dat weinig publiciteit op en blijft iedereen geloven wat hij al geloofde.

Geldgebrek is echter niet de belangrijkste oorzaak waarom zulk onderzoek niet gebeurt. Zelfs zoiets simpels als het definitief vaststellen van de relatie tussen melk en acne vereist begaafde, gedreven onderzoekers die zich niet uit het veld laten slaan, want in tegenstelling tot de meeste menselijke activiteiten mislukt onderzoek meestal. Onderzoekers die zich daar doorheen vechten doen dat vooral om grote dingen te ontdekken, misschien zelfs een Nobelprijs winnen. Die worden niet uitgereikt voor de werking van voeding op puistjes, maar voor de werking van DNA, de oorzaken van aids of voor belangrijke nieuwe technieken zoals MRI. Zelfs de Gezondheidsraadcommissie die de nieuwe Richtlijnen Goede Voeding aan het opstellen is beperkt zich tot ernstige ziekten en lijkt geen aandacht te hebben voor vervelende dingen waar je niet aan dood gaat, zoals constipatie, tandbederf of jeugdpuistjes.

Acne wordt misschien veroorzaakt door eten, misschien ook niet. Dat zullen we niet weten – tenzij een topwetenschapper zich alsnog over dit weeskindje ontfermt.