Gen gevonden voor appel- of peervorm

Een gen dat betrokken is bij de groei van bloedvaten bepaalt ook of dikker wordende mensen een appel- of peervorm krijgen. Bij appelmensen nestelt overtollig vet zich in de buik; bij peervormigen vult het vet heupen, billen en dijbenen. Dikke mensen met appelvorm hebben meer kans op hart- en vaatziekten of diabetes type 2. Bij die appelmensen is het gen plxnd1 actiever dan bij peervormige mensen. (PNAS, 23 maart).

Niet alleen de plaats van het vet verschilt tussen appels en peren. Ook de structuur van het vetweefsel is anders. Vetweefsel in de buik bevat minder, maar grotere cellen. Daarnaast veroorzaakt buikvet vaker milde ontstekingsreacties die leiden tot een verminderde glucosetolerantie, het voorportaal van diabetes. Daardoor is peervormig overgewicht minder ongezond dan de appelvormige variant.

Tot voor kort was duister welke factoren bepalen hoe vet over het lichaam verdeeld wordt. Een mogelijke rol van het gen plxnd1 kwam aan het licht bij een speurtocht naar genen die invloed hebben op de verhouding tussen taille- en heupomvang (Nature, 12 februari). Van dat gen was bekend dat het codeert voor een bindweefseleiwit, belangrijk voor de structuur van bloedvatwanden. De werking van plxnd1 bij de vetaanwas is nu uitgezocht door onderzoekers uit de Verenigde Staten, Zweden en Singapore.

Dat deden ze in onderzoek bij zebravissen. Noodgedwongen, want muizen waarin plxnd1 was uitgeschakeld bleken niet levensvatbaar. De visjes overleefden wel. De zebravissen met en zonder plxnd1-gen kregen een vetrijk dieet. De onderzoekers zagen dat het vetweefsel van de plxnd1-loze dieren de structuurkenmerken van heupvet kreeg. Bij onderzoek in mensen bleek daarna dat bij mensen met type 2 diabetes de activiteit van plxnd1 duidelijk verhoogd is.