Bespaar belasting: trouw met je tante

Ik ben een alleenstaande vrouw met een al afbetaald eigen huis. Na mijn dood wil ik alles nalaten aan mijn nichtje van 17. Hoe kan ik haar aanslag erfbelasting beperken?

Nederlanders lijken steeds meer op katten. Net als zij leven ze vaak alleen, of met één maatje. Al meer dan eenderde van de huishoudens omvat maar één persoon. En drie van de tien stellen zijn kinderloos. Maar als het om erfbelasting gaat, doet de overheid alsof Nederland vooral tweeoudergezinnen met kinderen telt.

Partners en (pleeg)kinderen die erven, krijgen hoge vrijstellingen en betalen relatief weinig belasting – 10 of 20 procent. Maar erf je van iemand zonder geliefde of kind, dan krijg je een minieme vrijstelling en moet je 30 à 40 procent erfbelasting dokken.

Dat lot treft ook het nichtje van de briefschrijver. Als tante haar een huis van 2,5 ton nalaat, dan moet ze 87.025 euro erfbelasting aftikken. Hetzelfde betaalt een buurvrouw of boezemvriendin. Een (pleeg)kind daarentegen hoeft 60 procent minder te lappen: 33.860 euro.

Een officiële levenspartner hoeft over een erfenis van maximaal 633.014 euro zelfs helemaal niets te betalen. Maar het meest bevoorrecht zijn erkende goede doelen. Zij steken elke erfenis, ongeacht de omvang, belastingvrij in hun zak.

Heb je als alleenstaande geen trek in schenken aan goede doelen? Dan kun je er met twee drastische kunstgrepen toch voor zorgen dat je nicht of buurvrouw weinig erfbelasting betaalt. Zo kunnen tante en nicht – zodra zij 18 is – een geregistreerd partnerschap aangaan. Dan valt de erfenis onder de partnervrijstelling van ruim zes ton. De dames kunnen zich ook gezellig op één adres inschrijven. Als zij daar gaan samenwonen, met een notarieel contract waarin staat dat ze de kosten van de huishouding delen, heeft de nicht na zes maanden recht op de partnervrijstelling. Zonder contract duurt dat vijf jaar.

Natuurlijk voelt het vreemd om je tante te ‘trouwen’. Daarom wil D66 het erfrecht moderniseren. De partij wil dat je bij testament twee personen kan aanwijzen die erven tegen het tarief voor kleinkinderen. Dan is 20.047 euro belastingvrij. Erboven betaal je 18 procent erfbelasting (en 36 procent boven de 117.214 euro). Dat kost het nichtje 60.949 euro erfbelasting over tantes huis. Misschien worden de twee dan toch liever partners…?

In samenwerking met Bernard Schols, hoogleraar successierecht aan de Radboud Universiteit

    • Erica Verdegaal