Niemand weet waarom hij dit deed

Onder vrienden en collega’s heerst ongeloof als ze horen dat de ‘lieve’ en ‘vriendelijke’ co-piloot Andreas Lubitz (27) dinsdag een passagiersvliegtuig met 149 inzittenden liet neerstorten. Hij was geliefd, sociaal en absoluut geen eenling.

Een recorder uit een van de zwarte dozen van de Airbus A320 van Germanwings die dinsdag crashte, waarop gesprekken uit de cockpit te horen zijn. Foto Reuters

Het beeld dat oprijst uit de woorden van vrienden en bekenden over Andreas Lubitz (27) is dat van een aardige, sportieve en vrolijke kerel. Toch was hij het die dinsdag volgens de Franse justitiële autoriteiten als co-piloot de Airbus 320 met 149 anderen aan boord opzettelijk te pletter vloog tegen een bergwand in de Franse Alpen.

Op de vluchtrecorder is volgens justitie te horen hoe Lubitz rustig blijft doorademen terwijl hij, nadat de gezagvoerder de cockpit heeft verlaten, de automatische piloot uitschakelt en het toestel laat dalen. En hoe hij totaal niet reageert op oproepen van de verkeerstoren in Marseille, of op de paniek buiten de deur van de cockpit.

Terwijl na de crash van Germanwingsvlucht 4U9525 iedereen eerst speculeerde over de mogelijke technische oorzaken, is nu de vraag: wie was Andreas Lubitz eigenlijk en waarom kwam hij tot zijn daad?

Lufthansa-chef Carsten Spohr, het moederbedrijf van Germanwings, zei gistermiddag op een persconferentie dat zijn bedrijf geen enkel psychologisch motief kan noemen voor de daad van deze „eerste officier”, zoals co-piloten formeel worden aangeduid. Lubitz was „honderd procent geschikt om een vliegtuig te besturen”. Wel maakte Spohr melding van „een langere onderbreking” van de pilotenopleiding van Lufthansa in Bremen die Lubitz in 2008 begonnen was. De Lufthansa-baas zei verder geen toelichting te kunnen geven omdat het hier gaat om medische gegevens.

‘Een burn-out en een depressie’

De Frankfurter Allgemeine Zeitung meldde gisteren echter op zijn website dat Lubitz destijds kampte met een burn-out en een depressie. Dat zou Lubitz hebben verteld aan een schoolvriendin in het stadje Montabaur in Rijnland-Palts, vlak bij de Franse grens waar hij vandaan kwam.

De moeder van de schoolvriendin vertelt dat haar dochter Lubitz („een lieve jongen”) nog voor Kerstmis gezien heeft en dat hij toen een heel normale indruk maakte. Over zijn daad zegt de vrouw: „Ik kan me dat alleen maar voorstellen als een psychologische kortsluiting.” Een psycholoog die aan het woord komt in Bild Zeitung zegt juist dat plegers van zelfmoorden die ook andere mensen willen doden, „waarschijnlijk honderd keer het filmpje in hun hoofd hebben afgespeeld voordat ze het doen”.

Voor Lubitz, die een appartement had in Düsseldorf maar nog bij zijn ouders woonde in Montabaur, was vliegen meer dan een beroep. En hij was er goed in: volgens de Avation Business Gazette werd hij in 2013, toen hij begon te vliegen bij Germanwings, opgenomen in de Airman Certification Database van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA. Twee jaar geleden voldeed Lubitz kennelijk aan de strenge psychologische eisen om dit zogeheten Airline Transport Pilot Certificate (ATP) te verkrijgen. Wie manisch-depressief is, epileptisch, psychotisch of een andere persoonlijkheidsstoornis heeft, krijgt het certificaat niet.

Lubitz was al op veertienjarige leeftijd lid geworden van de zweefvliegclub in zijn stad, de LSC Westerwald. Hij ging naar het lokale Mons-Tabor Gymnasium, waar hij in 2007 eindexamen deed.

Nadat hij zijn pilotenopleiding had afgerond in 2012 werkte hij aanvankelijk eerst 11 maanden als vluchtbegeleider. Volgens Spohr is het niet ongebruikelijk dat geschoolde piloten een tijdje wachten op een functie waar ze voor zijn opgeleid. Toen Lubitz disdag en einde aan zijn leven maakte, had hij 630 vlieguren met de Airbus A320 gemaakt.

Zijn zweefvliegclub plaatste woensdag, voordat zijn daad bekend werd, een in memoriam op de website. Daarin staat onder meer dat vliegen altijd al zijn droom was: „Hij kon zijn droom in vervulling laten gaan, de droom die hij nu zo duur met zijn leven betaalde.” Een vriend twitterde volgens de Rhein-Zeitung dinsdag na het neerstorten van vlucht 4U9525 dat hij de dag ervoor nog met Lubitz had gesproken over „over wat we na je terugkeer allemaal gingen ondernemen”.

‘Hij was misschien een beetje stil’

Afgelopen najaar was Lubitz nog regelmatig op de vereniging geweest, om de noodzakelijk twintig uren te vliegen voor het behouden van zijn zweefvliegbrevet. Een lid van de club zegt tegen Die Zeit: „Hij was gelukkig over zijn baan bij Germanwings en het ging goed met hem.”

Terwijl in Haltern am See, waar zestien gymnasiasten en twee leraren omkwamen die aan boord zaten van de vlucht, met afgrijzen en woede wordt gereageerd, heerst in Montabaur vooral ongeloof. Ongeloof dat deze sportieve jongen, die vorig jaar als een van de eersten eindigde bij de lokale halve marathon, de dood van 149 mensen op zijn geweten heeft.

Leden van de zweefvliegclub worden nu overal geciteerd over die vriendelijke jongen, die „misschien soms een beetje stil” was. Maar, zegt een clubgenoot, hij was geliefd, en goed geïntegreerd in de vereniging waar hij altijd veel lol maakte. In ieder geval iemand met veel vrienden en dus totaal geen eenling.

Gisteren maakte minister Thomas de Maizière (Binnenlandse Zaken, CDU) bekend dat de inlichtingendienst dinsdag meteen een onderzoek instelde naar de bemanning. Daaruit bleek dat er geen aanleiding was om te denken aan een terreurdaad. Niettemin zocht de politie gistermiddag in het appartement in Düsseldorf en de woning in Montabaur naar een mogelijk motief voor Lubitz’ daad. De ouders van de co-piloot waren op dat moment, net als de nabestaanden van de slachtoffers, naar de Franse Alpen om in het reine te komen met deze ramp.