Nu zijn we wel klaar met die schietende vijftigers

Sean Penn (54) duikt met een indrukwekkende torso op in de nieuwe actiefilm The Gunman. Na het succes van Liam Neeson (62) in Taken omarmt Hollywood de acteerveteranen als actieheld. Alleen het publiek lijkt op ze uitgekeken.

Sean Penn Foto Independent Films

Sean Penn (54) heeft er keihard voor gewerkt, die formidabel opgebulkte torso. Helemaal klaar om de nieuwste geri-actieheld te worden dus, al wilde hij niets weten van dat label.

Actieheld wordt hij ook niet: Penns actievehikel The Gunman flopte dit weekeind in de VS met een recette van 5 miljoen dollar. Amerika wil geen postkoloniaal schuldgevoel bij zijn popcorn, vermoedt een criticus – Penn speelt een ex-huurling die te veel weet. Anderen zien er de zwanenzang van een genre in: de geri-actiefilm.

Ooit lag het simpel in Hollywood. Actrices werden geacht na hun 40ste in een stil hoekje discreet uit te drogen voor oma-rollen. En mannen waren op hun 55ste klaar als actieheld, of werden ridicuul. Neem de 58-jarige Roger Moore die als James Bond hijgend de Eiffeltoren opstrompelde in A View to a Kill (1985) om daarna tussen de satijnen lakens verscheurd te worden door de fruitige Grace Jones: zielig.

Waar blijven de nieuwe helden?

En toen raakte de 50+ , of geri-actieheld, opeens in de mode. Ooit was het het monopolie van Clint Eastwood, in 2008 ging met Takenhet hek van de dam, de Franse hitfilm waarin de toen 56-jarige Liam Neeson als CIA-veteraan door Eurogespuis ploegt. Omdat Hollywood zo’n surprisehit steevast ziet als nieuwe formule, werden tal van krasse vijftigers en zestigers van nieuwe spieren, zware wapens en geinige oneliners voorzien. Denzel Washington, Kevin Costner en Pierce Brosnan kregen actiefilms, Bruce Willis leidde spionerende pensionado’s in Red en Red 2, Sylvester Stallone een cohort overjarige bodybuilders in The Expendables 1 tot 3. „I’m too old to do this shit” werd een filmcliché.

Vervelend voor jonge acteurs: links rukten vrouwelijke actiehelden op – Scarlett Johansson, Jennifer Lawrence – rechts oudjes. Nu heeft Hollywoods jongste lichting ‘leading men’ iets inwisselbaars: wie kan Taylor Kitsch, Henry Cavill, Liam en Chris Hemsworth, Chris Pine en Chris Evans uit elkaar houden? Toyboys met smoeltjes van huishoudzeep. Maar in spandex aan kabels bungelend krijgen ze ook weinig kans om een stempel te drukken op sf-spektakels en superheldenfilms. Veteranen komen op de set met gegroefd gelaat en een sleep associaties en herinneringen. En dat geeft met name iets extra’s aan ouderwetse actiefilms en thrillers met een middelgroot budget.

Maar het lijkt erop dat het publiek is uitgekeken op veteranen. Het floppen van The Gunman voelt symbolisch, omdat regisseur Pierre Morel eerder met Taken de hoeksteen voor de geri-actie legde. Maar in 2014 stelden Red 2 en The Expendables 3 teleur. Liam Neeson, nu 63, kondigde onlangs aan dat hij stopt als actieheld, en of Harrison Ford nog echt een comeback maakt als ‘blade runner’ Deckard is afwachten: naast zijn recente vliegtuigcrash slinkt de markt voor geri-actie. Sean Penn mag die spierbundels weer aftrainen.