Waarom was er geen noodsignaal?

Nog geen oorzaak aan te wijzen voor ongeluk met vlucht 4U9525. Zwarte doos beschadigd teruggevonden.

Twee scholieren van de Joseph-Koenig-school in Haltern am See, waarvan zestien leerlingen aan boord waren. Foto SASCHA SCHUERMANN/afp

Het is voorlopig niet meer dan een formaliteit, maar de Franse justitie beschouwt de zoektocht naar de oorzaak van de ramp met de Airbus A320 van de Duitse luchtvaartmaatschappij Germanwings, waarbij gisteren alle 150 inzittenden om het leven kwamen, als een onderzoek naar ‘dood door schuld’.

De Fransen concentreren zich op acht getuigen. Hun verklaringen zullen worden getoetst aan informatie van de zwarte dozen. Een daarvan, die met de cockpitgesprekken, werd gisteren al gevonden. De doos zou beschadigd zijn, het is nog niet duidelijk of daardoor gegevens verloren zijn gegaan. Naar de andere zwarte doos, waarop de vluchtgegevens zijn vastgelegd, werd vanmorgen nog gezocht.

Kruishoogte van 12 kilometer

De Airbus A320 was gisteren om 10.01 uur opgestegen in Barcelona voor zijn vlucht naar Düsseldorf en zat na een half uur op een kruishoogte van ruim boven de elf kilometer. Om 10.31 uur werd zonder overleg met de verkeersleiding een duikvlucht ingezet die na tien minuten eindigde tegen een bergwand. Volgens de Franse officier van justitie Brice Robin, die het onderzoek leidt, is er voor die plotselinge daling vooralsnog geen plausibele verklaring.

Duitsland heeft deskundigen van de Bundesstelle für Flugunfalluntersuchung (de Duitse onderzoeksraad voor luchtvaartongevallen) naar de rampplek gestuurd. Een woordvoerder daarvan zei gisteren dat onder meer onderzocht moet worden of het vliegtuig al in de lucht is gebroken. De vele kleine brokstukken op de rampplek zouden daarvoor een aanwijzing kunnen zijn.

Thomas Winkelmann, de chef van de Lufthansa-prijsvechter Germanwings, wees er gistermiddag op dat er met het vliegtuig en met de gezagvoerder niks mis was. De piloot had duizenden vlieguren gemaakt met het toestel. De Airbus was weliswaar al 25 jaar oud, maar verkeerde volgens Winkelmann in uitstekende conditie.

Inmiddels doen verschillende scenario’s over mogelijke oorzaken de ronde. Sommige experts gaan ervan uit dat de druk in de cabine is weggevallen. Een daling van het vliegtuig is dan de logische reactie. Volgens de Nederlandse luchtvaartexpert en oud-piloot Benno Baksteen klopt dat niet. „Als er sprake was van decompressie in de cockpit, daalde het vliegtuig te langzaam”, zegt hij desgevraagd. Bovendien zouden de piloten dan een noodsignaal uitzenden, dat is voor zover nu bekend niet gebeurd.

Bovendien blijft de vraag waardoor de cabinedruk zou zijn weggevallen – een explosie in het vliegtuig of iets van buitenaf. Als dat de oorzaak is, was logischer geweest dat de piloten niet zouden zijn doorgevlogen over de Alpen, maar een route hadden gekozen waardoor ze zo nodig een noodlanding hadden kunnen maken. Behalve als ze het bewustzijn hadden verloren, wat na tien seconden gebeurt als de druk wegvalt.

Het Duitse weekblad Der Spiegel herinnerde gisteren aan een incident met een vergelijkbaar toestel van Lufthansa, afgelopen november. Toen zette een Airbus A321 automatisch een zeer snelle daling in door ijsafzetting op de zogeheten ‘angle of attack’-sensoren bij de neus van het toestel, die de hoek van stijging en daling meten. Het veiligheidssysteem registreerde ten onrechte dat de neus omhoog wees en probeerde die naar beneden te duwen. De piloten wilden dit handmatig corrigeren, maar werden overruled door de computer. In een wanhoopspoging schakelden ze daarop het complete veiligheidssysteem uit. Dat bleek de redding. Sindsdien zijn alle Airbuspiloten gewaarschuwd en weten ze hoe te reageren.