NS ontwijkt nog steeds belasting via Ierse route

Staatsbedrijf NS betaalt te weinig belasting in Nederland dankzij een Iers dochterbedrijf dat nieuwe treinen aankoopt. Minister Dijsselbloem, de enige aandeelhouder van NS, wil al een paar jaar van de constructie af. Dat blijkt een lastige klus.

De NS betaalt in Ierland een vennootschapsbelasting van 12,5 procent. In Nederland is die belasting 25 procent. Foto Paul van Riel/Hollandse Hoogte

Nederlandse Spoorwegen ontwijkt nog steeds belasting via een werkmaatschappij in Ierland. Het dochterbedrijf bezit en verhuurt de NS-treinen. De Staat, volledig aandeelhouder van NS, loopt hierdoor jaarlijks miljoenen mis aan vennootschapsbelasting. Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) meldde eind 2013 al aan de Tweede Kamer dat hij de constructie „vanuit maatschappelijk oogpunt onwenselijk acht en beëindigd wenst te zien”. De Ierse route van NS bestaat echter nog steeds.

NS en het ministerie van Financiën willen niet ingaan op de kwestie omdat er zeer binnenkort, waarschijnlijk later vandaag, een brief van Financiën naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Hierin worden veel Kamervragen over staatsdeelnemingen beantwoord, waaronder twee vragen over de belastingontwijking door NS. NS wilde gisteren alleen kwijt dat het spoorbedrijf zich in „een vergevorderd stadium van overleg” met het ministerie van Financiën bevindt.

NS betaalde 11 miljoen in Ierland

Het jaarverslag over 2014 van NS maakt summier melding van de in Dublin gevestigde leasemaatschappij NS Financial Services Company. De raad van commissarissen besprak het „dilemma” van het bedrijf, „gerelateerd aan de vraag in welk land NS belasting betaalt”. Een uitkomst van de bespreking wordt niet gemeld. Elders in het jaarverslag blijkt dat NS vorig jaar 11 miljoen euro aan vennootschapsbelasting in Ierland heeft betaald.

NS Financial Services bestaat sinds 1998. Het bedrijf koopt nieuwe treinen van NS en verhuurt ze vervolgens aan NS. Dat is nodig, zegt NS, om kapitaalvernietiging te voorkomen. Treinen gaan langer mee dan concessies (de vergunning om in een bepaalde regio het vervoer te morgen verzorgen, gemiddeld gedurende tien jaar) en kunnen bij verlies van een concessie aan een andere vervoerder worden verhuurd. Leasing is gebruikelijk bij openbaarvervoermaterieel.

De Ierse belasting is twee keer zo laag

NS koos voor vestiging in Ierland vanwege het gunstige investeringsklimaat. Het bedrijf betaalt in Ierland een vennootschapsbelasting van 12,5 procent, in Nederland 25 procent. Eerder schreef Dijsselbloem aan de Kamer dat de Staat per 100 miljoen euro winst van NS 8 acht miljoen euro aan inkomsten misloopt. In 2012 ging het om 21 miljoen euro gemiste inkomsten. In 2013 maakte NS, door de Fyra, 43 miljoen euro verlies. In 2014 was er weer winst, 180 miljoen euro.

De laatste grote aankoop door het Ierse bedrijf is de bestelling van 118 nieuwe Sprinters bij de Baskische fabrikant CAF, die vanaf 2018 moeten gaan rijden. Met het contract is 500 miljoen euro gemoeid. Ook de aanschaf van de Fyra bij AnsaldoBreda liep via Dublin. Dat zorgde voor problemen, omdat de Ierse werknemers niet beschikten over de juiste technische kennis om toezicht te houden op de bouw van de hogesnelheidstrein in Italië.

In augustus 2012 stelde SP-Kamerlid Farshad Bashir vragen over de Ierse dochter. Staatssecretaris Weekers van Financiën wilde toen met een beroep op geheimhoudingsplicht niet zeggen hoeveel geld de Staat misloopt.

Eind 2012 schreef Dijsselbloem aan de Tweede Kamer dat de Ierse constructie van NS wettelijk is toegestaan en vanuit bedrijfseconomisch oogpunt begrijpelijk. Hij schrijft echter ook dat de maatschappelijke positie van een staatsdeelneming een bijzondere verantwoordelijkheid met zich meebrengt. NS moet daarom „niet actief op zoek gaan, of profiteren van, lacunes in de internationale fiscale regelgeving”. Dus heeft Dijsselbloem NS in 2012 al gevraagd om de Ierse dochter naar Nederland te verhuizen, en nieuw materieel niet via Ierland aan te kopen.

Na anderhalf jaar nog geen brief

Een jaar later liet Dijsselbloem de Kamer weten dat NS met het ministerie en de Belastingdienst in gesprek was over beëindiging van de constructie. „Deze gesprekken zijn nog gaande, want zowel belastingtechnisch als juridisch heeft dit de nodige voeten in aarde.” Dijsselbloem verwachtte „binnen afzienbare tijd” een brief aan de Kamer te kunnen sturen. Het is inmiddels bijna anderhalf jaar later.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vermoedt dat een hoge afkoopsom de reden is dat de afbouw zo lang op zich laat wachten. „Kennelijk heeft stoppen in Ierland grote financiële gevolgen. Dat is voor ons het bewijs dat dergelijke initiatieven ongewenst zijn. Die treinen rijden in Nederland, laat ze dan ook juridisch Nederlands zijn. NS moet bezig zijn met treinen in Nederland laten rijden, niet met het bedenken van fiscale constructies.”