Het lijkt op zakgeld dat ingehouden wordt

Schrijf je in vóór 1 mei! Dat horen scholieren op de voorlichting, maar wat het leenstelsel inhoudt blijft een raadsel, stelt Nnenna Onwuka.

Studenten demonstreren op het Malieveld tegen het leenstelsel. Foto MARTIJN BEEKMAN/ANP

Voor iedereen die straks in mei in de aula of gymzaal achter een tafeltje zit te pennen: denk nog eens terug aan het moment dat je op Hyves of in je schoolagenda opschreef in welk jaar je eindexamen zou doen. Je vulde in: 2015. Dat klonk als een verre toekomst waarin alles anders zou zijn: serieuze gesprekken voeren, uitgaan, een kop boven alle andere leerlingen uitsteken en in de tussenuren op het schoolplein in de zon zitten. Het opschrijven van dit jaartal voelde als sciencefiction. 2015 was de toekomst, het eindexamen en je leven daarna was nog onvoorstelbaar.

Nu is het 2015. Over ruim een maand zitten we daar dus in die gymzaal om de middelbare school af te sluiten. Ondanks dat er veel voor ons gaat veranderen, is het leven na mei nog steeds onvoorstelbaar. Dankzij ‘Den Haag’ verandert van alles, maar wij weten van niets. Toch?

Natuurlijk is er veel gedaan om ons voor te bereiden. Ik herinner me twee voorlichtingen over studeren. De eerste leerde ons dat je te allen tijde naar je hart moet luisteren. Ook bevatte deze voorlichtingsmiddag een kekke interactieve persoonlijkheidstest. Mijn uitkomst? Ik kreeg als ‘blauw’ persoon een collage te zien met een blauwe yogamat, een boeddha, muzieknoten en blauwe kaarsen.

De andere voorlichting was gelukkig meer op feiten gericht. Met name op één bepaald feit, dat vijf keer werd herhaald. Met dit feit was de gehele voorlichting samen te vatten: schrijf je voor 1 mei in aan de universiteit.

Na deze twee voorlichtingen en tussendoor een studiekeuzetest werd het stil. We hebben alle informatie die we nodig hebben, het enige wat we nu nog moeten doen is ons voor 1 mei (!) inschrijven.

We zijn namelijk boos

Toch is er nog dat andere onderwerp, waarover niet of nauwelijks is gesproken. We kregen er achteloos een keer een krantenartikel over uitgedeeld. Ik heb het over de studiefinanciering. Of moet ik zeggen leenstelsel? Ik spreek niet alleen voor mezelf wanneer ik zeg dat ik geen idee heb wat het inhoudt, dat leenstelsel. Dat zou je misschien niet zeggen: we hebben immers online petities ondertekend, sommigen zijn zelfs afgereisd naar het Malieveld om te protesteren, we zijn namelijk boos.

De overheid, zij die in pakken over het Binnenhof wandelen en Heel Belangrijke Dingen doen, gaan dingen veranderen en dat werkt in ons nadeel. Wát er precies gaat veranderen weten we niet, maar het klinkt als het stopzetten van zakgeld en dat klinkt niet leuk. Of we gelijk hebben? Geen idee. We zijn vooral boos omdat één iemand begon met dat te zeggen. Of te schrijven.

Waarom weten wij niets over het leenstelsel? Het gaat over ons. Zijn we dan echt luie pubers die het allemaal niets kan schelen? Nee, we zijn niet onverschillig en ook niet heel lui, maar typ voor de grap eens het woord ‘leenstelsel’ in op Google – daar begrijpt een zesdeklasser niets van.

Dus zo gek is het niet dat de betekenis aan ons voorbij gaat. Wij worden gevoed door onze ouders, grote uitgaven hoeven we nog niet te doen en vrienden vragen geen rente als je geld van ze leent. Wij hebben geen idee wat het betekent om 35 jaar lang een schuld af te betalen. Het klinkt fijn om lang de tijd te hebben iets terug te betalen. 35 jaar is ongeveer twee keer ons leven of zes keer de middelbare school. Daarbinnen moet een schuld toch wel af te betalen zijn? Tegelijkertijd wekt dit aantal jaren echter de angst op dat het een gigantische schuld betreft, als er 35 jaar voor nodig is om die af te lossen.

Waar wij ons zes jaar geleden niet konden voorstellen hoe het zou zijn om in 2015 te leven, lijkt 2050 pas écht op een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin we te veel grijze haren hebben om ons er nog langer zorgen over te maken. We een echte baan hebben en misschien zelfs wel kinderen die op het punt staan om eindexamen te doen.

We kunnen dan terugkijken naar 2015, lachen om hoe onwetend we toen nog waren, en vooral lachen om het feit dat onze school een belangrijke taak niet heeft vervuld: namelijk het voorbereiden van leerlingen op de toekomst.

We hebben geen idee. Maar de gedachte dat we 35 jaar de tijd krijgen om te snappen hoe het leenstelsel werkt, dat scheelt een hoop.