Emotie tussen de lijntjes

Waargebeurd en toch niet helemaal. Dat is Suite Française, een film naar een boek van de Russisch-Joodse schrijfster Irène Némirovsky, geschreven tijdens haar onderduik in Frankrijk, voordat ze in Auschwitz zou worden vermoord. En jaren later in een kast teruggevonden.

Zit op zich ook een goede film in. De Tweede Wereldoorlog en de Holocaust waren nog niet tot in al hun verschrikkingen tot ieders bewustzijn doorgedrongen. Dus Némirovsky kon nog fantaseren over een romance tussen een ‘goede’ Duitse officier (Matthias Schoenaerts) en de schoondochter (Michelle Williams) van een kille grootgrondbezitster in het Noord-Franse Bussy, gevoed door hun wederzijdse liefde voor muziek. Escapisme pur sang.

Dat dat liefdesverhaaltje regisseur Saul Dibb (The Duchess) heeft aangesproken is begrijpelijk. Met de Tweede Wereldoorlog zijn filmmakers nog niet klaar, maar er is een zekere behoefte om verhalen terug te brengen tot een of andere menselijke maat. Bijvoorbeeld door ons zonder reserves mee te nemen naar een onschuldig moment, een soort tijdsvacuüm, waarin de toeschouwer wordt gevraagd even zijn kennis van de wereldgeschiedenis te vergeten. ‘Suspension of disbelief’, je ongeloof uitstellen, heet dat in filmtermen. Dan dreigt romantisering, dat de oorlog zelf als decor naar de achtergrond verdwijnt. Suite Française balanceert en blijft steeds net aan de veilige kant, met als gevolg dat de constructie van de film er soms doorheen schemert. Alle vakjes zijn keurig afgevinkt, alle vragen omtrent collaboratie en compassie, verraad en vertrouwen, neofeodalisme en fascisme komen aan bod.

De plot vertoont wat gelijkenissen met Le corbeau (1943), een controversiële Franse film waarin een anonieme briefschrijver roddels verspreidt over zijn buren. Het is interessant om te zien dat een dergelijk motief ook in Suite Française opduikt: op zulke momenten toont de film de menselijke soort weer op z’n allerkleinst. Dat neemt niet weg dat de film zijn emotionerende momenten kent. De suspension of disbelief werkt omdat de menselijke natuur nu eenmaal ook een grote behoefte aan troost kent.