Bij Parma doen de spelers zelf hun voetbalshirtjes in de was

Het is de succesvolste club uit de Italiaanse provincie. Parma, winnaar van twee Europese bekers, is failliet. De tragikomische ondergang is illustratief voor de perikelen in de Serie A.

‘Gesloten na overval’ zegt het briefje op een deur bij het stadion van Parma. LinksonderRonald de Boer in actie tegen de Italiaanse club in 1994. Daarnaastboze fans die vorige maand demonstreerden. Foto Marco Vasini/AFP, Stanley Gontha en ELISABETTA BARACCHI/epa

Roberto Donadoni probeert erom te lachen. „Het is een tragikomische situatie geworden”, zei de oud-international zaterdag, nadat hij weer eens training had moeten geven terwijl de politie de kantoren van Parma aan het doorzoeken was. Maar de tragiek overheerst. De eens zo trotse voetbalclub is failliet verklaard. Tegen ex-voorzitter Ghirardi loopt een onderzoek wegens frauduleus bankroet. Zijn opvolger hield het in februari na twee weken voor gezien. En diens opvolger, een fantast, is vorige week gearresteerd op verdenking van oplichterij en witwassen.

Parma dreigt om te komen in de schulden. De spelers zijn al maanden niet meer betaald. Onlangs moest een uitwedstrijd worden afgelast omdat er geen geld was voor vervoer. Volgens Italiaanse media doen de spelers zelf hun shirtjes in de was.

Ook dit is de Serie A. De problemen van Parma, dat vorig seizoen nog op een fraaie zesde plaats eindigde, geven in een uitvergrote vorm weer waar veel Italiaanse clubs mee worstelen. Een grote schuldenlast – La Gazzetta dello Sport heeft becijferd dat de twintig sterkste clubs van Italië aan het eind van vorig seizoen samen 1,7 miljard euro schuld hadden. Verouderde stadions. Een achterhaalde bedrijfsvoering: ook grote clubs zijn, veel meer dan in Duitsland, Spanje of Engeland, afhankelijk van tv-rechten. En haperend toezicht op de financiële gezondheid van de clubs. „Er functioneert iets niet goed in de Serie A”, zei Donadoni, die bij AC Milan jarenlang met Van Basten, Rijkaard en Gullit heeft gespeeld.

In het meest recente hoofdstuk over Parma overheerst de komedie. Begin februari duikt er een redder op: Giampiero Manenti. Hij koopt Parma, schulden en al, voor één euro. Uit liefde voor het voetbal, want, zegt hij, zelf heeft hij een jaar met de jonge talenten van Milan meegetraind, tot hij geblesseerd raakte. De 45-jarige Manenti claimt een bloeiende onderneming te hebben in Slovenië en schermt met investeerders die hun geld weg willen halen uit Oekraïne. Hij claimt dat zijn zoon zaakwaarnemer is voor voetballers in het buitenland en suggereert dat er een paar mooie transfers aankomen. En natuurlijk ziet hij synergie: in de combinatie van voetbal, ham, kaas en lambrusco uit Parma. En met nog op te richten dochterondernemingen die zich bezig zullen houden met ‘communicatie’ en het topsegment van sportkleding.

Fantast

Een blufgozer, een fantast, zo wordt hij al snel in de pers afgeschilderd. Zijn onderneming blijkt een bedrijfje voor tuinonderhoud te zijn. Zijn belangrijkste vaste bron van inkomsten is wat zijn derde vrouw, een Poolse, als oppas verdient, en het pensioen van zijn schoonmoeder. Vorige week woensdag viel het doek. Toen werd hij gearresteerd, met 21 anderen. Volgens justitie was hij een stroman voor een groep financiers die via de voetbalclub geld wilden witwassen. In elk geval is er ook een bende bij betrokken die creditcards namaakte en zo geld probeerde op te nemen. In de pers wordt er verder op gespeculeerd dat er maffiageld in het geding is.

„In Italië kan een willekeurig iemand, ook een mythomaan die een dag of een maand voorzitter wil zijn, gratis een voetbalclub in de problemen kopen met als een enige garantie een hele berg fabeltjes”, schrijft de Corriere della Sera verontwaardigd.

Het intermezzo Manenti mag een klucht zijn, het voorgaande is een tragedie. De netto schuld werd op de aandeelhoudersvergadering van twee weken geleden vastgesteld op 56 miljoen euro, maar het werkelijke bedrag ligt naar schatting tientallen miljoenen euro’s hoger. De Italiaanse voetbalbond heeft vijf miljoen euro beschikbaar gesteld om Parma het seizoen netjes te laten afmaken. Competitievervalsing, door reglementaire 3-0 nederlagen als de club niet komt opdagen of de financiering voor een thuiswedstrijd niet rond krijgt, moet worden voorkomen. De club van Donadoni is nu hekkensluiter in de Serie A en verloor zondag in eigen huis met 2-0 van Torino. Maar ook als zich een geldschieter aandient en er weer wordt gewonnen, volgt wegens het bankroet onherroepelijk terugzetting naar de Serie B. Als Parma zijn schuldeisers volledig laat zitten, moet de club opnieuw beginnen, bij de amateurs van de Serie D.

Dat zou een enorme klap zijn. Parma is de succesvolste club uit de Italiaanse provincie. Nederlanders zullen zich herinneren hoe de kleine regisseur Gianfranco Zola, de snelle dribbelaar Faustino Asprilla en de vaak scorende middenvelder Tomas Brolin in maart 1994 Frank de Boer en de rest van Ajax wegspeelden met een nog geflatteerde 2-0. Parma won een jaar eerder de UEFA Cup, net als in 1999. In de prijzenkast staat ook een Europese cup voor bekerwinnaars. In Italië hebben alleen Inter, Milan en Juventus meer hoofdprijzen gewonnen.

Grootschalige fraude

In 2004 kwam Parma al een bankroet te boven, toen de instorting van het Parmalat concern ook de club meesleepte. Toen Tommaso Ghirardi, een ondernemer uit Brescia, daarna in 2007 de club overnam, waren de schulden gesaneerd. Justitie wil nu weten hoe de club zeven jaar later zo diep in het rood is gekomen. Ghirardi wordt met een aantal voormalige clubbestuurders verdacht van grootschalige financiële fraude.

Ook de Italiaanse voetbalbond staat in het beklaagdenbankje, maar dan onofficieel. Al een jaar geleden bleek bij een inspectie dat er financiële problemen waren. Het enige wat de bond deed, was Parma uitsluiten van deelname aan de Europa League. De club mocht zich wel gewoon inschrijven voor de Serie A.

„De regels moeten worden veranderd om te voorkomen dat dit soort situaties ontstaan”, zei de keeperstrainer van Parma, Luca Bucci, tegen de krant La Repubblica. „Niet alleen voor Parma in de Serie A. Ieder jaar gaan er in de lagere afdelingen clubs kapot en niemand besteedt daar aandacht aan. Parma is het topje van de ijsberg.”