Belasting betalen als nationale deugd

NS bouwt fiscale vluchtroute via Ierland in stappen af; Sligro meldt juist trots netjes af te rekenen.

De NS heeft een aparte vennootschap in Ierland die treinstellen koopt en aan de NS verhuurt. Dat is fiscaal gunstig, omdat dit bedrijf in Ierland onder een lager belastingtarief valt dan de NS zelf in Nederland. Foto Hollandse Hoogte

Eén van de ‘zegeningen’ van de economische crisis is de politiek-maatschappelijke wrevel over belastingparadijzen. Sinds de crisis geldt niet meer: belasting betalen is voor de dommen. Sinds de crisis geldt: burgers én bedrijven moeten hun eerlijke deel betalen. Hun fair share, zoals het internationale credo nu is.

Je ziet de ommezwaai op mondiale schaal, waar de G20 van de grootste industrielanden een breed programma heeft opgezet om belastingontwijking door multinationals aan te pakken. Je ziet het op Europese schaal, waar de Europese Commissie mede naar aanleiding van Ierse, Nederlands en Britse voorbeelden van belastingontwijking maatregelen voorstelt.

Ierland trok onder meer de aandacht door Apple ‘fiscaal asiel’ te verlenen voor een vennootschap die, zo bleek later uit Amerikaans onderzoek, nergens ter wereld thuis was. En dus ook niet belastingplichtig was.

En je ziet de stemming in Nederland veranderen waar de Tweede Kamer steeds kritischer wordt over (potentiële) belastingvoordelen die internationale bedrijven genieten.

Mikpunt is de praktijk van de Belastingdienst om bedrijven vooraf zekerheid te geven met zogeheten fiscale rulings over de manier waarop bedrijfswinsten worden belast. Nederland bleek in zo’n ruling koffieketen Starbucks in de watten te hebben gelegd en moet tekst en uitleg geven aan de Europese Commissie.

Twee tegenpolen in de belastingdiscussie: staatsbedrijf NS en Sligro, groothandel in voedingsmiddelen en eigenaar van supermarktketen EmTé.

De een, NS, bezit sinds 1998 een aparte vennootschap in Ierland, dat bekendstaat om zijn genereuze belastingfaciliteiten. Met die tussenschakel reduceert NS zijn Nederlandse winstbelastingaanslag. Maar Sligro staat zich juist voor op het níet gebruiken van fiscale paradijsroutes.

NS (28.348 medewerkers, 4,1 miljard euro omzet) zit duidelijk in zijn maag met de tegenstelling dat een Nederlands staatsbedrijf via een buitenlands vennootschap belastingvoordelen probeert te scoren.

Sligro (bijna 10.000 medewerkers, 2,6 miljard omzet) legt in zijn jaarverslag over 2014 met een vanzelfsprekende trots uit hoeveel winstbelasting het bedrijf betaalt.

NS zit in de beklaagdenbank. En weet dat. Het bedrijf heeft een aparte vennootschap in Ierland die treinstellen koopt en aan NS verhuurt. NS Financial Services heet het bedrijf. Wat schrijven de commissarissen onder leiding van Carel van den Driest (ex-topman tankopslagbedrijf Vopak) in het laatste jaarverslag? „Ook bespraken we het dilemma van de positie van NS Financial Services Company (NSFSC), gerelateerd aan de vraag: in welk land betaalt NS belasting?”

En in welk land is dat? Niet Nederland. Staatsbedrijf NS kreeg vorig jaar zelfs 6 miljoen euro terug van de fiscus. NS had kenenlijk de jaren ervoor te veel betaald en kreeg ook vanwege een ander afgewikkeld dossier geld terug. Maar NS betaalde vorig jaar wel belasting in Ierland: 11 miljoen euro. Fijn voor de Ieren, die zich ontworstelen aan een crisis die aanzienlijk pijnlijker was dan die in Nederland.

Maar de Staat loopt per 100 miljoen euro winst van NS 8 miljoen euro aan inkomsten mis. In 2012 ging het om 21 miljoen euro gemiste inkomsten. In 2013 leed NS, door de Fyra, 43 miljoen euro verlies. In 2014 was er weer winst, 180 miljoen euro.

Maar nergens lees je in het jaarverslag iets over de opheffing van deze Ierse belastingvluchtheuvel. Terwijl minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) dat begin november 2013 wel heeft aangekondigd. Hij wil een eind maken aan de belastingconstructie, omdat die „vanuit maatschappelijk oogpunt onwenselijk” is, schreef hij aan de Tweede Kamer. Alleen heeft het stopzetten „ zowel belastingtechnisch als juridisch” voeten in de aarde. Dijsselbloem verwachtte destijds „binnen afzienbare tijd” een brief aan de Kamer te kunnen sturen. Inmiddels zijn bijna anderhalf jaar voorbij.

Vanochtend kwam de minister alsnog met een korte verklaring: nieuwe treinstellen worden niet langer via Ierland aangeschaft, bestaande contracten blijven wel via Ierland lopen. In 2024 valt 90 procent van het treinmateriaal onder Nederlands fiscaal regime.

Sligro heeft van deze dilemma’s en politieke controverses geen last. Bestuursvoorzitter Koen Slippens legt in het jaarverslag in het hoofdstukje ‘Uitdagingen, kwesties en dilemma’s’ uit hoe hij over belasting betalen denkt.

Zo openhartig als Slippens zijn de meeste bestuursvoorzitters van grote ondernemingen niet in hun verslagen. Hij vertelt om te beginnen dat Sligro hoofdzakelijk in Nederland actief is. Hij legt uit dat Sligro als beursgenoteerd familiebedrijf een robuust eigen vermogen heeft en weinig schulden. En dat Sligro dus ook weinig rentebetalingen op die schuld doet die het bedrijf vervolgens van zijn brutowinst kan aftrekken voordat de winstbelasting betaald moet worden.

Slippens meldt verder dat zijn bedrijf wel gebruik maakt van fiscale faciliteiten, maar zonder de grenzen op te zoeken. „Wij maken geen gebruik van ontwijkconstructies met landen die minder heffen.” En vervolgens zet hij letterlijk onder elkaar dat Sligro de laatste vijf jaar in totaal 101 miljoen euro belasting over de winst heeft betaald, waarvan 23 miljoen in 2014.