Athene maakt asielbeleid humaner

De nieuwe Griekse regering doet eindelijk iets aan de detentiekampen. Het zet de poorten open.

Migranten in het centrum van Athene net na hun vrijlating uit het detentiekamp Amygdaleza. Griekenland krjjgt al jaren zware kritiek op zijn asielbeleid. Syriza gooit het roer om. Foto’s Wassilios Aswestopoulos/HH en Hollandse Hoogte

Het is stil in detentiekamp Amygdaleza bij Athene. Driekwart van de migranten die hier opgesloten zaten is sinds de komst van de nieuwe linkse Griekse regering vrijgelaten. Bijna iedere werkdag brengt ’s middags een politiebus migranten naar het centrum van Athene. Daar kunnen ze verder met hun leven in de semi-illegaliteit. Ze hebben een verblijfsvergunning voor een half jaar.

Achter de hoge traliehekken met prikkeldraad staan mannen met alle mogelijke huidskleuren. Het terrein is met hoge hekken in kleine vakken verdeeld, met voor ieder een slaapruimte. Een groepje politiemannen houdt toezicht vanuit een portakabin. Op de grond ligt gravel. De mannen lopen rondjes, hangen met hun handen in het hekwerk en maken het V-teken. Een enkeling heeft een plastic stoel om op te zitten.

De Griekse regering gooit ook op het gebied van asielbeleid het roer radicaal om. Het moet humaner, met respect voor de mensenrechten, uitzicht op asiel en ruimere regels waarmee kinderen van migranten een Grieks paspoort kunnen krijgen. De eerste stap is het vrijlaten van migranten die onder de vorige regering zijn opgesloten. Inmiddels staan 1.400 van de 3.500 mensen buiten.

,,Dat was geen dilemma. Ze daar laten, een leven in zulke slechte omstandigheden, is tegen de wet”, zegt Tasia Christodoulopoulou, de onderminister voor Migratie namens Syriza, de grootste regeringspartij. „Griekenland is door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens beboet wegens de detentiepraktijken. We hebben daar mensen die er niet horen, zoals alleenstaande minderjarige asielzoekers en mensen die we niet kunnen uitzetten”, aldus de voormalige asieladvocaat en mensenrechtactivist.

Amygdaleza geldt onder migranten als het ergste van de zeven detentiekampen die de vorige Griekse regering liet bouwen, met steun van de Europese Unie. „Geen warm water, amper medische hulp, geen verwarming. Ik had het in de winter ijskoud in mijn zomerkleren”, somt Majid (31) uit Iran op. Hij werd drie weken geleden na een detentie van elf maanden vrijgelaten en huurt nu samen met andere Iraniërs een kamertje in Athene. Zijn ouders sturen hem geld.

Majid werd vorig voorjaar opgepakt toen hij met een vals paspoort probeerde op een veerboot naar Italië te komen. Hij is inmiddels al dertien jaar onderweg naar Duitsland of Engeland. Het grootste deel van zijn familie is daar al. In detentie heeft hij nu voor het eerst in Griekenland asiel aangevraagd.

Mensenrechtenorganisaties juichen het nieuwe beleid toe, maar benadrukken dat vrijlaten verre van genoeg is. Griekenland krijgt al jaren zware kritiek vanwege de ontoegankelijkheid van de asielprocedure, het gebrek aan opvang voor asielzoekers en de slechte omstandigheden in detentiecentra. Ook dat moet veranderen. Uit Nederland mogen van de Raad van State geen asielzoekers worden teruggestuurd naar Griekenland, vanwege de slechte omstandigheden.

De vorige Griekse regering zette vooral in op het beperken van de overlast in de grote steden en liet de politie tijdens veegacties massaal migranten oppakken en opsluiten. „Ze wilden mensen ontmoedigen te komen. Al het geld ging naar detentiefaciliteiten, weinig naar verbetering van de opvang voor asielzoekers”, vertelt Eleni Koutsouraki van de Greek Council for Refugees, een organisatie die asielzoekers rechtsbijstand geeft.

De kwaliteit van de asielprocedure is nog altijd onder de maat, schetst Koutsouraki. Ambtenaren die bij andere ministeries overbodig waren moeten nu de asielinterviews doen. „Die hebben geen relevante ervaring of vooropleiding.” Nieuwe mensen aannemen kon niet in verband met de bezuinigingen.

Christodoulopoulou pleit voor een betere spreiding van migranten over de EU. Onder meer door de oorlog in Syrië komen veel migranten momenteel via de Griekse eilanden binnen. Die mensen willen niet in Griekenland geregistreerd worden, maar willen door naar Noord-Europa zegt ze. „We vragen solidariteit. Verdeling van de druk.”