Streng VVD-plan: onhaalbaar, maar electoraal nuttig

De VVD wil de buitengrenzen van de EU sluiten voor migranten. Dat lijkt onhaalbaar in binnen- én buitenland. Dat is tactiek: een ‘Bolkesteintje’.

Er zitten een paar mini-Bolkesteintjes in de huidige VVD-fractie. Frits Bolkestein had er in zijn tijd als VVD-fractievoorzitter geen moeite mee om met voorstellen te komen die het kabinet niet meteen overnam. Terwijl hij toch leider van de tweede regeringspartij was, in die tijd van de Paarse kabinetten in de jaren negentig.

PvdA-leider Diederik Samsom had zich bij de start van dit kabinet voorgenomen om de Bolkestein van dit kabinet-Rutte te worden, en dat vraagt zijn achterban ook van hem – maar ondertussen gaat het de VVD veel gemakkelijker af om zich te onderscheiden met eigen plannen.

Het voorstel van deze week om de Europese grenzen te sluiten voor asielzoekers van buiten de Europese Unie past in een rijtje van voorstellen van de liberalen die stuk voor stuk geen meerderheid halen, maar hen wel profiel geven. Steeds is ook de vraag of die plannen wel kunnen volgens internationaal recht.

De Bosmanwet: strenger voor Antillianen

VVD-Kamerlid André Bosman wil eisen stellen aan Antillianen die in Nederland komen wonen. „Zodat de poel van kansarme, criminele Antillianen hier opdroogt. En zodat de regering dáár druk kan zetten: je moet hier aan de slag, want Nederland kom je niet binnen”, vindt hij. Zij krijgen alleen een ‘vestigingsvergunning’ als ze werk hebben of als zelfstandige werken, voldoende inkomen hebben, een opleiding gaan volgen of een gezinslid in Nederland hebben.

De Raad van State, het hoogste adviesorgaan van het kabinet, heeft „sterke twijfels” over het onderscheid dat Bosman zo tussen Nederlanders maakt.

Tijdens de eerste behandeling in de Tweede Kamer was, naast de VVD, alleen de PVV uitgesproken vóór het plan. De rest van de partijen had vooral kritiek – D66, GroenLinks en de SP zijn tegen. Coalitiepartij PvdA ook, maar die zei nog af te wachten wat Bosman eventueel ging aanpassen. Sindsdien ligt de behandeling stil.

Niet meer toetsen aan internationaal recht

Het hoogste orgaan van de democratie, dat is het parlement, vindt VVD’er Joost Taverne. En niet de rechter. Dus is hij met een wetsvoorstel gekomen om de Grondwet te wijzigen. Nederlandse rechters zouden dan hun oordeel niet langer aan internationale verdragen mogen toetsen.

Ook hier kreeg de VVD veel kritiek uit de juridische wereld. Het College voor de Rechten van de Mens bijvoorbeeld zegt dat toetsing aan internationale grondrechten juist belangrijk is omdat rechters in Nederland niet aan de Grondwet mogen toetsen. Via deze U-bocht kunnen rechters de grondrechten toch meenemen in hun oordeel.

Haalbaar lijkt Tavernes plan dan ook niet: de PvdA zegt tegen te gaan stemmen en ook D66, GroenLinks, de SP en de ChristenUnie zijn heel kritisch. Laat staan dus dat het een tweederde meerderheid zou halen in de Eerste en Tweede Kamer, wat wel nodig is voor een grondwetswijzing.

Plan-Azmani: sluit de grenzen

Dan het ‘Bolkesteintje’ van Malik Azmani: in zijn initiatiefnota komt hij tot de conclusie dat het sluiten van Europese grenzen de beste manier is om te voorkomen dat vluchtelingen de oversteek vanuit Afrikaanse landen en het Midden-Oosten wagen.

Volgens Azmani is zijn plan niet in strijd met internationale verdragen, omdat hij het verbod respecteert dat geldt op iemand terugsturen naar een land waar een vluchteling vervolging te vrezen heeft of zijn leven niet zeker is. Bijna de hele Tweede Kamer denkt daar anders over: volgens de PvdA, SP, D66, ChristenUnie en GroenLinks zou geen asiel bieden wel degelijk een schending van internationaal recht zijn. Alleen de PVV sprak van een „geweldig” plan.

Azmani heeft zijn nota niet in een wetsvoorstel gegoten en dat gaat hij ook niet doen – al was het maar omdat hiervoor in Europees verband regels moeten worden aangepast. De reactie van fractievoorzitter Halbe Zijlstra gisteren liet mooi zien hoe de VVD niet per definitie actie aan haar standpunten verbindt. Zijlstra zei dat de VVD zal „doorgaan om te proberen partijen in brede zin te overtuigen van het feit dat dit een betere oplossing is”.