Pakpapier aanprijzen? Dat gaat te ver

Het Sinterklaasjournaal gebruikte inpakpapier en dat kost de NTR 150.000 euro. Wat mag wel en wat mag niet bij de publieke omroep?

De NTR had nog wel netjes toestemming gevraagd. Ja, het Sinterklaasjournaal mag het inpakpapier en de staf van Sinterklaas verkopen, had het Commissariaat voor de Media (CvdM) geantwoord. Nu hangt de omroep toch een boete van 150.000 euro boven het hoofd, een van de hoogste bedragen ooit.

NTR-directeur Paul Römer is naar eigen zeggen goed op de hoogte van de regels over zogenoemde ‘vermijdbare uitingen’ op de publieke omroep. „Maar nu begrijp ik het werkelijk niet. Het inpakpapier was niet te koop in de winkels, maar werd alleen gebruikt om kado’s in te pakken.”

Volgens CvdM-directeur Remco Dolstra mogen publieke omroepen producten verkopen. Dus ja, het CvdM had toestemming geven. Dat het pakpapier en de staf vervolgens de rode draad van het Sinterklaasjournaal zou bepalen, keurde het Commissariaat af. „Daar ging de NTR te ver.”

In 2010 ging Boer Zoekt Vrouw-presentatrice Yvon Jaspers over de schreef. Ze had als tafeldame speciaal voor De Wereld Draait Door haar zelf ontworpen servies meegenomen. Een levendig gesprek met Matthijs van Nieuwkerk volgde: „Kan ik dit alleen in de PC Hooftstraat kopen?” Jaspers: „Nee, juist niet. Het is heel goed te betalen, dat is nou zo leuk.” Deze minuut kostte de VARA 50.000 euro. Opmerkelijk, want in de DWDD passeren boeken, films en cd’s continu de revue. Is dat niet strafbaar? „Het item met Yvon Jaspers werd een verkooppraatje. Dat was gewoon té”, legt een CvdM-woordvoerder uit. Bovendien zijn de regels voor culturele uitingen soepeler.

Volgens de Mediawet 2008, die het CvdM moet handhaven, is er ruimte voor het recenseren van boeken en voorstellingen, zolang je maar niet oproept tot kopen. ‘Vanaf vandaag in de winkel’ mag, maar ‘nu tweede kaartje gratis’ niet. De Lotto Sport Awards in 2010 kostte de TROS 60.000 euro. Het programma bevatte volgens het Commissariaat ‘te veel verwijzingen’ naar de Lotto. Een programma als Eén Tegen 100 (van de Postcodeloterij) doet dat blijkbaar beter, of subtieler. Sowieso gelden voor vermelding van loterijen als co-producent soepelere regels.

Te ver, te veel, te lang.‘Te’ is nooit goed; waar ligt de grens? Afgelopen zaterdag besprak het programma De Kwis (VARA) de taxiservice Uberpop. Mag dat dan wel? „De Kwis is een satirisch programma. In de context van satire mag bijna alles”, aldus de woordvoerder. Vermijdbare uitingen zijn volgens de Mediawet toegestaan als ze ‘binnen de context’ van het programma passen en niet ‘op overdadig wijze’ plaatsvinden. Hier is duidelijk ruimte voor interpretatie.

De NTR legt zich niet bij de straf neer en maakt bezwaar. Als het Commissariaat niet inbindt, dreigt een jarenlange procedure bij de bestuursrechter. Op een NTR-begroting van 65 miljoen euro lijkt 150.000 weinig, „maar het is zeker een klap”. De staf was wel te koop. Römer: „De smid prees op zijn website de staf aan met ‘zoals te zien op tv’. Dat hadden we niet afgesproken. Maar is dat onze verantwoordelijkheid?”

Het pakpapier konden tv-kijkers niet kopen en presentatrice Dieuwertje Blok prees het ook niet aan. Alleen winkels pakten er gratis cadeautjes mee in, evenals de pieten op tv. Waarom is de boete dan zo hoog? De regels voor kinderprogramma’s zijn streng. TROS betaalde al 69.000 euro voor Het Sprookjesboomfeest en 100.000 euro voor de Bibaboerderij. Maar ja, daarvan konden kinderen boerderijdieren kopen in de C1000. Helpt het als presentatoren snel nog vier merknamen opnoemen, wanneer een gast zich per ongeluk verspreekt? „Nee, dat is een fabeltje”, volgens het CvdM. „Dat maakt het vier keer erger.”