Oligarch Kolomojski neemt het op tegen Kiev

President Porosjenko heeft er een fors probleem bij: de invloedrijke oligarch Kolomojski weigert zijn economische macht op te geven.

Igor Kolomojski

Is het een stap richting nog meer chaos in Oekraïne, of weet president Petro Porosjenko de greep van de overheid op de maatschappij te versterken?

De confrontatie van de afgelopen dagen tussen de magnaat Igor Kolomojski en de regering in Kiev maakt een dramatische indruk. Afgelopen donderdag bezette een privélegertje van Kolomojski het bureau van Oekrtransnafta, de beheerder van de oliepijpleidingen in Oekraïne. En zondag grendelden zijn mensen het kantoor van het staatsoliebedrijf Oekrnafta af en plaatsten er een stalen hek omheen.

Inzet van dit theatrale optreden is de macht over een aantal staatbedrijven. Kiev heeft zich tegenover het Internationaal Monetair Fonds verplicht tot belangrijke economische hervormingen. Een daarvan is het inperken van de macht van oligarchen, die sinds de privatiseringen van de jaren negentig de economie bepalen.

In ruil voor ingrijpende hervormingen krijgt Oekraïne de komende vier jaar een lening van 17 miljard dollar en mag het schuld herstructureren ter waarde van 15 miljard dollar.

Kolomojski, met een geschat vermogen van 3 miljard dollar een van de rijkste oligarchen van het land, weigert echter zijn economische macht op te geven. Zijn bezit omvat behalve een belangrijk mediabedrijf ook aanzienlijke belangen in de olie- en gasindustrie. Niet alleen in de doorvoer naar het Westen, maar ook in de productie in Oekraïne zelf. Bijvoorbeeld met Burisma Holdings, een onafhankelijk olie- en gasbedrijf dat onder anderen de Poolse oud-president Aleksander Kwasniewski en Hunter Biden – een zoon van de Amerikaanse vicepresident – als directeuren heeft.

Maar Kolomojski heeft niet alleen economische macht. Als gouverneur van de stad Dnjepropetrovsk en als sponsor van het Dnjepr-1 bataljon heeft hij ook fysieke macht.

Toen de Oekraïense troepen vorige zomer in de regio’s Loegansk en Donetsk onder de voet dreigden te worden gelopen door (pro-)Russische eenheden, schoot Kolomojski het land te hulp met een door hem uitgerust en gefinancierd bataljon. Het leverde hem een heldhaftig imago op van redder van het onafhankelijke Oekraïne.

Toch botste hij de afgelopen dagen keihard met de regering in Kiev. Dat gebeurde nadat het parlement wetgeving aannam die de invloed van minderheidsaandeelhouders beperkt.

In het geval van Oekrtransnafta bezit Kolomojski slechts 42 procent van de aandelen, maar daarmee kon hij tot voor kort wel de dienst uitmaken bij het bedrijf. Bijvoorbeeld door voor een koopje olie uit Azerbajdzjan naar zijn raffinaderij te leiden, ten nadele van de concurrent Lukoil. Ook kon hij zijn eigen man op de stoel van de directeur zetten en laten besluiten dat er geen dividend zou worden uitgekeerd aan de staat.

Maar daar maakt de nieuwe wetgeving nu een eind aan. Belangrijke besluiten als wie het bedrijf leidt en hoeveel dividend wordt uitgekeerd vergen voortaan een meerderheid van 50 procent plus 1 en geven de zeggenschap terug aan de staat.

Toen de regering de daad bij het woord probeerde te voegen door een nieuwe directeur te installeren voor Oekrtransnafta, greep Kolomojski in, samen met een legertje ‘persoonlijke lijfwachten’. Op het kantoor is nu een patstelling. De regering probeert zich met een ‘onderzoek’ naar Kolomojski’s directeur uit de situatie te redden. Of althans tijd te rekken.

De beelden – en de grove scheldpartij van de oligarch tegen een journalist ter plekke – roepen herinneringen op aan de gewelddadige manier waarop in de wilde jaren van de privatisering ‘vijandige overnames’ werden gepleegd. Het gaf de nieuwe zakenlieden de bijnaam van ‘raiders’.

Zondag ging het er bij Oekrnafta iets minder hard aan toe. Het plaatsen van het hek zou slechts een ‘veiligheidsmaatregel’ zijn. Maar intussen wordt in Oekraïense media volop gespeculeerd over de inzet van leden van Dnjepr-1 als privélegertje van Kolomojski in de machtsstrijd.

President Porosjenko, zelf ook oligarch, zei gisteren in een toespraak voor de militaire academie: „Alle defensiekrachten in dit land dienen deel uit te maken van de militaire hiërarchie. Geen enkele gouverneur mag er privélegertjes op na houden.”

Parlementslid Sergej Lesjtsjenko, aanhanger van Porosjenko, noemt de machtsstrijd in The Wall Street Journal „een gevecht tussen de maatschappij en de oligarchen”.

In Dnjepropetrovsk bereidt Kolomojski intussen een gevecht voor tussen „de maatschappij” en Kiev. Voor morgen is in de stad een ‘volksbijeenkomst’ bijeengeroepen tegen president Porosjenko.

    • Renée Postma