Datavretende videodiensten leggen hun eigen digitale snelwegen aan

Netneutraliteit klinkt mooi. Maar om verstopping te verkomen, móeten providers het internet wel manipuleren.

Krijgen we straks een langzaam en een snel internet? Die vraag keert steeds terug in de discussie over netneutraliteit. Maar er is allang een tweedeling, om de stortvloed aan data van online videodiensten in goede banen te leiden.

Dat zit zo: internetreuzen als Apple, Google of Netflix leveren data niet alleen direct vanuit hun eigen servers, maar bouwen vooruitgeschoven posten in het netwerk van de provider (KPN, Ziggo, Vodafone). Zo hebben zij de bestanden die vaak opgevraagd worden zo dicht mogelijk bij de computer van de consument en kunnen ze sneller leveren.

Als je in Nederland bijvoorbeeld via Netflix kijkt naar een aflevering van House of Cards, wordt dat bestand niet gestreamd vanuit de Verenigde Staten. In plaats daarvan heeft Netflix lokale kopieën van de meest bekeken series bij Nederlandse providers ondergebracht.

Er zijn tussenpersonen die tegen betaling deze kopieën in de datacentra van providers plaatsen. Content delivery networks (CDN) worden ze genoemd, geleverd door partijen als Akamai, Level 3 of het Nederlandse Jet-Stream. Degene die content aanbiedt betaalt meestal voor de CDN-dienst. De kosten worden berekend op basis van het aantal malen dat een bestand lokaal gedownload wordt. Vijf jaar geleden was dat nog 30 cent per gigabyte, nu wordt er al gestunt met minder dan 1 cent per gigabyte.

Toch lopen de totale CDN-kosten op, omdat consumenten meer online video kijken en in een hogere kwaliteit. Om kosten te besparen bouwen webgiganten een eigen CDN die ‘inprikt’ op de servers van de providers. Dat was het geval bij de deal die Netflix vorig jaar sloot met de Amerikaanse kabelmaatschappij Comcast: Netflix besloot om niet langer geld te betalen aan CDN’s van tussenpersonen, maar sloot zelf een deal met Comcast.

In de pers werd die overeenkomst – mede op aangeven van Netflix – geïnterpreteerd als een aanval op netneutraliteit. Netflix-topman Reed Hastings beschuldigde Comcast ervan een onrechtmatige ‘tol’ te vragen. In feite was het een zakelijke beslissing van Netflix, zegt Dan Rayburn, een Amerikaanse specialist in streaming media. Volgens Rayburn zijn de veel geciteerde snelheidsgrafieken van providers die Netflix publiceert dan ook niet afhankelijk van de technologie van providers, maar van de CDN-deals die Netflix sluit.

CDN’s creëren snelwegen op het internet. Ze zijn niet per definitie een bedreiging voor de netneutraliteit, ze kunnen een open web juist ondersteunen: zo vermijd je overbelasting op de verbindingen tussen de netwerken. Volgens een schatting van Cisco zal in 2017 de helft van al het wereldwijde dataverkeer via CDN’s verlopen.

Ook mobiele netwerken maken meer gebruik van lokale kopieën van populaire bestanden. Moderne 4G-netwerken zijn snel genoeg voor online video en de datalimieten zijn zo ruim dat je in behoorlijk hoge beeldkwaliteit kunt kijken. Er kunnen echter wel verstoppingen optreden als te veel mensen tegelijk in een mobiel netwerk of wifi-netwerk zitten te streamen. Zij hinderen dan andere gebruikers. Het kan behoorlijk irritant zijn dat jij je mail niet kan binnenhalen omdat iemand anders tv kijkt.

Om verstopping te voorkomen kan de provider ingrijpen door de bandbreedte van video te ‘knijpen’. Dat mag en gebeurt ook in landen waar wetgeving voor netneutraliteit is ingevoerd. Om netneutraliteit te garanderen, moet zo’n beperkende maatregel wel voor álle videodiensten gelden. Dus niet alleen voor YouTube, maar ook voor Netflix of een andere videodienst.