Jupiter baande de weg voor het ontstaan van onze aarde

Ruim vier miljard jaar geleden trok de planeet Jupiter als een sloopkogel door het zonnestelsel. Daarbij baande hij de weg voor de vorming van onze aarde. Dat concluderen de Amerikaanse astronomen Greg Laughlin en Konstantin Batygin op basis van computersimulaties, deze week in PNAS (early edition, online). Hun modelberekeningen moeten duidelijk maken waarom ons zonnestelsel zo sterk afwijkt van de honderden planetenstelsels die bij andere sterren zijn ontdekt. Die hebben vaak grote planeten vlakbij hun ster (op afstanden kleiner dan zon-Mercurius).

Sinds 2005 proberen astronomen de kenmerken van ons zonnestelsel te verklaren met modellen waarbij Jupiter kort na zijn ontstaan, 4,5 miljard jaar geleden, naar de binnenste regionen van het zonnestelsel trok – mogelijk tot even buiten de huidige aardbaan. Toen de planeet Saturnus ontstond, zorgde de zwaartekrachtswisselwerking tussen beide ‘gasreuzen’ ervoor dat Jupiter zich terugtrok. De simulaties laten zien dat Jupiter tijdens zijn migratie het binnenste deel van het zonnestelsel vrijwel schoonveegde. Daarbij zouden de banen van eventueel al gevormde planeten zo zijn verstoord, dat ze elkaar door onderlinge botsingen verwoestten.

Na Jupiters ommekeer bleef er niet veel materiaal achter – uit de schamele restanten konden nog slechts vier kleine planeten ontstaan: Mercurius, Venus, de aarde en Mars. Volgens de beide astronomen betekent dit dat planeten als de aarde schaars zijn.