Vlucht vooruit eindigt soms in faillissement

In grote letters staat het op het jaarverslag 2013 van het Groningse Grand Theatre: ‘Het Grand gooit de boel open’. Vorige week gingen de deuren van het theater aan de Grote Markt in Groningen echter dicht: op woensdag werd het faillissement door de rechtbank van Zwolle uitgesproken. Een reserve van 168.000 euro is in twee jaar tijd weggespoeld in een vlaag van te grote culturele ondernemingszin, zo lijkt het.

Het Grand Theatre is een middenzaal: niet de grote repertoiregezelschappen spelen er, wel bekende namen als Mugmetdegoudentand, Wunderbaum , ’t Barre Land, Club Guy and Roni en De Warme Winkel. Oostpool zou er in april komen met hun vlakkevloerversie van Angels in America, Wende Snijders zou er begin volgend jaar Winterreise zingen. Jonge makers kregen er de kans voorstellingen te maken en te experimenteren.

Sommige gezelschappen en kunstenaars behoren nu tot de schuldeisers, met een kleine kans dat ze hun geld ooit nog zullen zien. En dat zal pijnlijk zijn voor makers waarvan de reserves vaak ook beperkt zijn. Het Fonds Podiumkunsten beraadt zich nu of het slachtoffers wel of niet kan helpen. Het faillissement kan zo grotere gevolgen hebben. En de angst aanwakkeren dat meer theaters hun rekeningen onbetaald laten.

Wat is er gebeurd? Het Grand Theatre was een van de slachtoffers van het besluit van Halbe Zijlstra om subsidies aan productiehuizen te staken. Dat scheelde bijna 8 ton, maar het Grand Theatre behoorde tot de ‘niet getreurd, we gaan het groots aanpakken’-overlevers. Een verbouwing aan de benedenzaal met een extra tribune erbij moest meer inkomsten opleveren. Er waren plannen voor een eigen café. Makers geld vragen voor productiediensten zou een andere inkomstenbron kunnen zijn. De gemeente Groningen sprong in met subsidie voor vernieuwende theaterproducties en jonge makers. Een directeur vol ambitie trad aan. Maar hij gaf het geld veel sneller uit dan het binnenkwam. In welke mate is nog onduidelijk. Of er sprake is van mismanagement ook. Sinds het najaar is hij al weg.

Aan een doorstart wordt gewerkt, met bemoeienis van de gemeente. De eigenaar van het pand wil vasthouden aan de culturele bestemming. Misschien valt zo de schade voor het Gronings theaterleven mee. Het is nu wachten op de verslagen van de curator, die de oorzaken van het faillissement zal onderzoeken. Die kunnen wijze lessen opleveren over (begrenzingen aan) cultureel ondernemerschap, prudent management en de rol van toezicht. Hopelijk maakt de Zwolse advocaat Sybe de Vries er veel werk van.