opinie

    • Simon(e) van Saarloos

Gezond gedrag wordt ons afgeleerd

‘Let op je gedachten, ze worden woorden. Let op je woorden, ze worden daden. Let op je daden, ze worden gewoontes. Let op je gewoontes, ze vormen je karakter. Let op je karakter, want dat wordt je bestemming.’ Zo luidt de wijsheid van Hillel. Althans, volgens Spiritualiteit voor Dummies. Op internet circuleren andere bronnen:

Gandhi, de dalai lama, Lao Tse, allemaal zouden ze waarschuwen voor vastigheid.

Wanneer iemand zegt dat je je gewoontes moet veranderen, kan het twee kanten op: je bent blij omdat er een kans op levensverbetering opduikt – het geeft een groot gevoel van controle om iets kleins te hervormen. Of je wordt boos, omdat het doorbreken van een gewoonte algauw aanvoelt alsof de maanden, jaren, decennia daarvoor ineens geheel fout waren.

Als mijn gewoontes bepalen wie ik ben, ben ik een zittend mens. Dat leek me een weinig verheffende bestemming.

Ik besloot maar eens achter mijn bureau te gaan staan. Ik werd daardoor aangespoord door Erik Rietveld. Als architect en filosoof onderzoekt hij hoe de omgeving ons handelen beïnvloedt. De Rijksbouwmeester vroeg zijn architectenbureau RAAAF na te denken over de toekomstige werkplek van de ambtenaar.

Ze creëerden een rotsachtig landschap. Omdat de meeste mensen tegenwoordig mobiel werken – met laptop of tablet – wilden ze ertoe aansporen om continu van positie te veranderen. Dat doet ook wat met de hiërarchie binnen een bedrijf, je komt steeds andere mensen tegen.

Waarom worden er in vergaderzalen geen loopbanden neergezet? Of beter nog, Twistervloeren aangelegd? De fysieke uitputting vanzelf dat gesprekken efficiënt zijn. Bovendien denk je creatiever wanneer je focus elders ligt.

Eigenlijk heel logisch, vindt Barbara Visser. Als beeldend kunstenaar werkte zij mee aan het RAAAF-project dat The End of Sitting heet. ‘Voor kleuters is zitten een straf. Als de bel gaat, rennen ze naar buiten. Vaak spelen ze liggend.’

Gezond gedrag wordt ons zo niet aan-, maar afgeleerd.

Want zitten is ongezond. Zo zou het de lengte van je telomeren aantasten. Telomeren bevinden zich aan de uiteinden van onze chromosomen. Met elke deling worden de telomeren onherstelbaar korter. Hoe ouder je wordt, hoe korter de telomeren. Zitten versnelt dat proces.

Helemaal risicovrij is de activerende werkruimte niet. RAAAF groef expres een geul tussen de bureaurotsen, zodat je moet opletten waar je loopt. Maar stel dat er iets gebeurt: is een blessure van een val niet veel gemakkelijker te accepteren dan een knullige muisarm? Misschien maakt een gebrek aan risico ons wel ongelukkig, omdat alles wat dan toch fout gaat je eigen stommiteit is.

Dat je per ongeluk de borsten of ballen van je baas aanraakt gedurende een vergadering op de Twistervloer – het zij zo. Doe het voor je telomeren.

    • Simon(e) van Saarloos