Oude partijen houden stand tegen Le Pen

Eén op vier Fransen stemt Front National. Sarkozy is tevreden, gevoelig verlies voor versnipperd links.

De Franse premier Manuel Valls, gisteren in het stemhokje foto Alain Jocard/ AFP

Het werd niet de massale overwinning die opiniepeilers vooraf hadden aangekondigd. Maar in bijna de helft van de Franse departementen waar gisteren in een eerste verkiezingsronde gestemd werd, werd het Front National de grootste partij. Net als vorig jaar bij de Europese verkiezingen, stemde (omgerekend naar nationaal niveau) gemiddeld een op de vier Fransen op de nationaal-populistische partij van Marine Le Pen.

Na een felle anti-FN-campagne van zowel de regerende Parti Socialiste als de conservatieve UMP van de onlangs als leider teruggekeerde oud-president Nicolas Sarkozy, was het de UMP die het meest profiteerde van de iets hogere opkomst dan verwacht (50,3 procent). De kiezers hebben zich „massaal afgekeerd” van links, analyseerde Sarkozy gisteravond tevreden. Vrijwel overal had zijn partij lijstverbindingen met de centrum-rechtse UDI. Samen kregen zij ongeveer 28 procent. Links was versnipperd.

PS-premier Manuel Valls had tijdens de campagnes gehamerd op het „gevaar” van een groot FN voor het imago van Frankrijk. Ondanks het forse verlies voor de socialisten, prees hij zich gisteren gelukkig dat het FN niet verder gegroeid was. Sarkozy zei de afgelopen weken overal in het land dat er wat hem betreft geen verschil bestaat tussen een stem voor het FN of de PS.

Dat is zijn lijn voor de tweede rondes van volgende week. Valls riep „alle republikeinen” op „extreem-rechts in de tweede ronde een halt toe te roepen”. Dat wil zeggen: dat linkse kiezers in kantons waar het FN tegenover de UMP staat, dan maar rechts stemmen. Sarkozy vroeg kiezers op plaatsen waar de UMP niet door de eerste ronde is gekomen, volgende week niet FN („waar we niets mee gemeen hebben”) maar ook niet PS („waarvan we het beleid bestrijden”) te stemmen en de facto dus thuis te blijven of blanco te stemmen.

Hoewel het FN in 43 van de 98 departementen waar gisteren werd gestemd de grootste werd, is de kans dat de partij ook meer dan één of twee departementen gaat besturen klein. Als FN-kandidaten in de beslissende ronde tegenover die van een van de traditionele partijen komen, leggen zij het meestal af. Dat het FN zich, anders dan bij de Europese verkiezingen vorig jaar, nu niet meer ‘eerste partij van Frankrijk’ kan noemen, is daarom een symbolische nederlaag voor Le Pen.

Maar zij wees erop dat het FN niet eerder bij departementsverkiezingen zo veel stemmen haalde en dat in gemeentes die sinds vorig jaar door haar partij worden geleid, de resultaten tonen dat kiezers tevreden zijn. In het zuidelijke Fréjus, sinds vorig jaar in FN-handen, heeft de partij met 52 procent van de stemmen bijvoorbeeld geen tweede verkiezingsronde nodig.

Departementale verkiezingen zijn niet populair en werden dit jaar gecompliceerd doordat de Assemblée Nationale nog niet definitief heeft vastgesteld wat na een hervorming de verantwoordelijkheden zijn van de nu te verkiezen departementsraden.

Als de stemming van gisteren iets leerde, is dat het sterk toegenomen belang van eerste verkiezingsrondes. Vochten de traditionele machtsblokken UMP en PS het meestal in de tweede ronde uit, nu is het zaak die eerste ronde te overleven.

Terwijl de UMP lijstverbindingen had met de UDI, voelde de PS op veel plaatsen concurrentie van andere linkse partijen. Om in 2017 naast Le Pen in de tweede ronde van de presidentsverkiezing een linkse kandidaat te hebben, zullen de PS, de Groenen en andere linkse groepen de rijen gesloten moeten houden, waarschuwde de PS-top gisteren.