Netanyahu zwakt opnieuw verkiezingsuitspraak af

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu op de avond van de verkiezingen in Israël. Foto AP/Oded Balilty

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zijn excuses aangeboden aan Israëlische Arabieren voor zijn uitspraak op de dag van de verkiezingen over de hoge opkomst van Israëlisch-Arabische stemmers en zijn oproep aan aanhangers om vooral te gaan stemmen. Het is de tweede keer dat hij een verkiezingsuitspraak afzwakt.

‘Bibi’ waarschuwde zijn aanhangers op 17 maart voor “het gevaar voor de rechtervleugel” dat de hoge opkomst onder het Arabische deel van de Israëlische bevolking zou vormen. Zijn Likud-partij was op dat moment in een nek-aan-nekrace verwikkeld met het bondgenootschap Zionistische Kamp van oppositieleider Isaac Herzog. Uiteindelijk won de Likud-partij de verkiezingen met duidelijk verschil. De uitspraak leidde echter tot ophef omdat het racistisch zou zijn. Daar bood hij vandaag zijn excuses voor aan tijdens een ontmoeting met verschillende Arabische leiders:

“Ik weet dat sommige Israëliërs en leden van de Israëli-Arabische gemeenschap zijn beledigd door mijn opmerkingen. Dat was nooit mijn bedoeling en daar bied ik mijn excuses voor aan.”

‘Geen Palestijnse staat’

Eerder krabbelde de premier al terug wat betreft zijn uitspraak over de tweestatenoplossing tussen Israël en Palestina. Een dag voor de verkiezingen zei Netanyahu dat als hij premier bleef er geen Palestijnse staat zou komen. Die opmerking kwam hem op veel kritiek te staan in binnen- en buitenland, ook van bondgenoot Amerika. Een Amerikaanse adviseur van het Witte Huis zei dat de VS “niet kunnen pretenderen alsof deze opmerkingen nooit zijn gemaakt”.

Netanyahu werd ‘verkiezingsretoriek’ verweten. De Amerikaanse president Obama belde met de premier na de verkiezingen om te vertellen dat de VS nog altijd streven naar een tweestatenoplossing. Sinds de verkiezingen heeft Netanyahu zijn bewering in Amerikaanse media afgezwakt door te zeggen “geen eenstaatoplossing te willen”.

Geloofwaardigheid in geding

Het is maar de vraag of de Israëlische premier nog geloofd wordt, zegt onze Israël-corrspondent Derk Walters. Zeker nu het al de tweede uitspraak is die wordt genuanceerd:

“Nu Netanyahu na zijn verkiezingsoverwinning wordt geconfronteerd met zijn verkiezingsuitspraken krabbelt hij terug. De vraag is hoe geloofwaardig dat is. De druk is het hoogst tijdens de campagne en dus is het niet onwaarschijnlijk dat je dan je ware aard laat zien. President Obama heeft gezegd niet te geloven dat Netanyahu echt een tweestatenoplossing wil. Dat kan een groot politiek probleem worden. Hier schrijven de commentatoren bovendien dat ze denken dat zijn uitspraak over Arabieren niet is ingegeven door echte racistische overtuigingen maar door puur electorale overwegingen. En dat vinden ze hier misschien wel nog kwalijker.”

Nieuwe rechtse of gematigde regering

Netanyahu werd vandaag tot formateur van een nieuwe Israëlische regering benoemd door de Israëlische president Reuven Rivlin. Die kreeg van een meerderheid van de tien partijen die hij vandaag had ontboden te horen dat ze ‘Bibi’ zouden steunen. Volgens onze correspondent Derk Walters was deze formele stap te verwachten, ondanks het feit dat de president en de premier niet op goede voet met elkaar staan. Netanyahu heeft nu ongeveer anderhalve maand om een nieuwe regering te vormen. Lukt hem dat niet, dan krijgt iemand anders, waarschijnlijk oppositieleider Herzog, de opdracht, maar dat lijkt niet waarschijnlijk.

De rechtse partijen in Israël hebben bij de verkiezingen een duidelijke meerderheid behaald. Het is nu aan Netanyahu of hij kiest voor een rechtse regering, die dichter bij zijn eigen ideologie ligt, of een meer gematigde regering die internationaal beter ligt. Walters:

“Het is belangrijk voor Netanyahu dat hij na alle ophef in aanloop naar de verkiezingen nu een regering kiest die internationaal een gematigde indruk maakt. Bijvoorbeeld een rechtse minister van Buitenlandse Zaken zou alleen maar meer botsen met de Amerikanen.”

Lees ook in nrc.next: Netanyahu is weer de winnaar, met straks een rechtser kabinet (€).