Column

Eindelijk! Commotie over de globaliseringsparadox

Het TTIP-verdrag is even onbekend als omstreden, maar in elk geval de moeite van het publieke debat waard, vindt Floor Rusman.

Vorige week mocht ik me via de stembus bemoeien met een nieuwe verbindingsweg tussen de A8 en de A9. Ik weet niet waar die wegen liggen, maar vond het aardig dat om mijn mening werd gevraagd.

Over lokale thema’s worden wij burgers braaf geraadpleegd, zoals dat hoort in een democratie. Maar op internationaal niveau is onze inspraak een stuk kleiner. In een interessante longread die gisteren verscheen op de website van RTL Nieuws schrijven RTL-verslaggeefster Hella Hueck en WRR-econoom Robert Went over ‘de globaliseringsparadox’ (een term van econoom Dani Rodrik): mondiale vrijhandel, de natiestaat en democratie gaan niet samen. Je kunt er twee kiezen, maar dan wordt de derde verzwakt.

Ze gaan speciaal in op TTIP, het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de VS waarover nu wordt onderhandeld. Het verdrag is ongeveer even onbekend als omstreden. Over de effecten ervan op de groei en werkgelegenheid in Europa bestaan heel verschillende prognoses; de voorstanders noemen alleen de positieve cijfers. Tegenstanders maken zich niet alleen zorgen om de sociaaleconomische effecten, maar ook over de inperking van nationale soevereiniteit. TTIP wil regels en normen die in de VS en de EU gelden voor de productie van goederen gelijktrekken, met als gevolg dat de EU regels over bijvoorbeeld milieu en dierenwelzijn moet versoepelen. Daarnaast zorgt TTIP ervoor dat bedrijven staten voor een internationaal tribunaal kunnen slepen als veranderde landelijke wetgeving ze in de weg zit.

Vorige week ontstond er (een klein beetje) ophef over TTIP, nadat Arjen Lubach er in zijn show aandacht aan had besteed. Het was voor het eerst dat er landelijke commotie over ontstond, als we de opiniestukken die Thierry Baudet en Ewald Engelen hier al een tijd over schrijven niet meetellen.

Hoe komt dit? Om te beginnen: in de politiek is TTIP geen onderwerp van discussie. Alleen de SP, GroenLinks en Partij voor de Dieren zijn tegen. Op de website van de Rijksoverheid worden uitsluitend de voordelen van TTIP voor burgers en bedrijven genoemd. Maar dat is maar één kant van het verhaal. Zoals Hella Hueck zei bij Lubach: ‘Er zullen ook verliezers zijn, daar moet je eerlijk in zijn.’

Ook de media besteden er weinig aandacht aan. Op zich begrijpelijk: het onderwerp is ontzettend ingewikkeld en op het eerste gezicht ook saai. Daarnaast is er niet echt ‘nieuws’, aangezien de onderhandelingen een lopend (en ontransparant) proces zijn. Daar komt nog bij dat media in hun verslaggeving graag aansluiten bij wat er leeft onder de bevolking – en de meeste mensen hebben nog nooit van TTIP gehoord.

Maar dat blijft zo als er niet over dit verdrag wordt gepraat. Voor het vertrouwen in de democratie is het onhandig als het publieke debat vooral gaat over bonnetjes en declaraties, terwijl de echt ingrijpende ontwikkelingen onbesproken blijven.