Ebola is op zijn retour, maar nog niet bestreden: zo staat het er nu voor

Een man spuit graffiti in Liberia als waarschuwing voor het virus. Foto EPA / Ahmed Jallanzo

Een jaar is verstreken sinds de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de noodtoestand uitriep over de dodelijkste ebola-epidemie uit de geschiedenis. Meer dan 24.000 mensen raakten besmet en 10.000 mensen vonden de dood door het virus. Het sociale en economische weefsel van Guinee, Liberia en Sierra Leone werd ontwricht, maar ebola lijkt in 2015 op zijn retour. Het aantal nieuwe besmettingen neemt af, maar ebola is zeker nog niet bestreden. Het moddert door en dat is gevaarlijk.

Emile Ouamouno, een jongetje van twee, stierf op 6 december 2013 in het dorpje Meliandou in het zuiden van Guinee. Vier dagen ervoor werd hij plotseling ernstig ziek, met hoge koorts, diarree en onophoudelijk braken. Wetenschappers beschouwen hem als ‘patient zero’, de eerste persoon die besmet raakte met ebola in de uitbraak in West-Afrika. Duizenden volgden hem.

Onderstaand filmpje laat zien hoe het virus in West-Afrika steeds meer slachtoffers bereikte.

Er werd tevergeefs aan de bel getrokken

Hoewel ebola de wereld dus nog niet uit is, maken verschillende hulporganisaties al wel de balans op met vragen zoals: hoe kon het gebeuren dat de epidemie zo uit de hand liep? Waarom duurde het zo lang voordat de wereld wakker werd geschud en in actie kwam? Afgelopen week kwam op één van deze vragen antwoord. Uit interne e-mails en documenten van de (WHO) blijkt namelijk dat het hoofdkwartier van de WHO in Genève in juni nog niet de noodtoestand uit wilde roepen. Verschillende afdelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie vroegen daar wel om. Volgens persbureau AP was het advies van het hoofdkwartier om te wachten met het alarmeren van de internationale gemeenschap. En dat terwijl op dat moment de epidemie al de dodelijkste uitbraak van ebola was tot dan toe, en er een ernstig tekort aan hulp was.

Wekelijkse telling

Inderdaad, aan de cijfers die de WHO wekelijks publiceert is te zien dat het aantal mensen dat besmet wordt met ebola veel lager is dan vorig jaar, maar het schommelt. Zo waren er afgelopen week in totaal 150 nieuwe besmettingen bijgekomen in Guinee, Liberia en Sierra Leone. 34 meer dan de week ervoor. In Guinee kwamen er 95 nieuwe gevallen bij, het hoogste aantal in één week sinds 2015.

WAARSCHUWING: Foto’s uit deze serie kunnen als schokkend worden ervaren.

Weer op slot

President Ernest Bai Koroma van Sierra Leone wil ebola helemaal de kop indrukken in zijn land en heeft daarom de ‘Zero Ebola’ campagne gelanceerd. Zijn idee is om de stad weer op slot te doen. De mensen wordt aangeraden om van 27 tot en met 29 maart binnen te blijven. Ook op de drie zaterdagen: 4, 11 en 18 april wordt aangeraden om van zes uur ‘s ochtends tot zes uur ‘s avonds binnen te blijven. Dat meldt nieuwszender CNN. Vorig jaar werd het land ook drie dagen op slot gedaan. Gezondheidsmedewerkers gaan dan langs de deur om te kijken of er nieuwe ebolagevallen zijn. NRC-journalist Sander Voormolen schreef eerder over de uitbraak van ebola en het op slot doen van een land:

“De strategie van patiënten isoleren en contacten opsporen die eerder zo goed werkte bij het indammen van ebola, blijkt nu in West-Afrika veel minder effectief.”

Tot het uiterste en er voorbij

Artsen zonder Grenzen laat in een door hen uitgegeven rapport weten dat het afgelopen jaar vooral erg droevig was:

“We kwamen de afgelopen twintig jaar in actie bij ebola-uitbraken in negen landen. De epidemie in West-Afrika bleek catastrofaal uniek te zijn.”

Zo bleek dat de hulporganisatie voor het eerst sinds hun bestaan geconfronteerd werd met collega’s die ebola kregen. 28 collega’s raakten besmet, 14 van hen overleefden het niet. Ze moesten ebolapatiënten weigeren. Dit gebeurde in de kliniek in Monrovia, Liberia, waar ze de stroom aan besmette mensen niet aankonden. Ook stuurden ze voor het eerst verbrandingsinstallaties over om lichamen te cremeren. Dat gebeurde in Monrovia toen nationale begrafenisteams het aantal te begraven doden niet meer aankonden.

‘Stilte grootste vijand’

Recent is het Rode Kruis een bewustmakingscampagne gestart rondom ebola. Volgens de hulporganisatie is de stilte rondom ebola nu juist de grootste vijand:

“Het virus kan alleen worden overwonnen door hulp toe te laten en voorlichting te geven. We moeten de angst voor ebola bij mensen wegnemen.”