Duitse kabinet verdeeld over vrijhandel met VS

Merkels coalitiepartner Gabriel kritisch over verdrag met VS.

Spiegel-cover over rol Duitse rol Foto Der spiegel

De Duitse vicebondskanselier Sigmar Gabriel heeft dit weekend velen verrast met een ferm standpunt over het omstreden trans-Atlantische vrijhandelsverdrag TTIP. In de Süddeutsche Zeitung sprak de leider van de sociaal-democratische SPD, over een „rode lijn” van sociale standaarden, en ook van standaarden voor milieu- en consumentenbescherming.

Gabriel – die vorig jaar ook kritiek op TTIP uitte, maar zich recent in de Bondsdag juist als onbetwist voorstander van vrijhandel met de VS had laten kennen – spreekt nu in mitsen en maren. Want ‘privatisering van de rechtsgang’ zegt Gabriel opnieuw niet te zullen accepteren. Hij doelt op de arbitrageclausule ISDS (Investor-State-Dispute Settlement) in het beoogde verdrag die volgens critici bedrijven te makkelijk het recht geeft via speciale tribunalen landen te dagen als zij hun winsten door nieuwe wetgeving in gevaar zien komen. Gabriël: „Wij runnen dit land. Alle beslissende projecten van deze regering zijn van ons afkomstig”.

Dat klinkt wel heel krachtig uit de mond van de juniorpartner van de Duitse regeringscoalitie. Süddeutsche Zeitung noemt die uitspraak vanochtend „aanmatigend”. De woorden van Gabriel zijn dan ook vooral gericht op het kalmeren van de onrust in de eigen achterban. Uit recente peilingen blijkt dat nog maar 39 procent van de Duitsers TTIP steunt. Dat was in oktober vorig jaar nog 48 procent. Anders dan in Nederland is het verdrag in Duitsland al geruime tijd een heftig betwist thema.

Maar wat Gabriel ook zegt, het is Merkel die hier bepaalt wat er gebeurt. En zij liet donderdag in het parlement weten pal te staan voor TTIP. Sterker: Duitsland zal het voorzitterschap van de G7 dit jaar gebruiken om de afhandeling ervan te bespoedigen.

Merkels toespraak voorafgaand aan de Europese top van vrijdag klonk meer als een Europese troonrede. Terwijl het weekblad Der Spiegel zaterdag kwam met een essay over Duitsland als even omstreden als gemankeerde regionale grootmacht, liep Merkel even haar agenda langs alsof zij de kanselier van de hele Europese Unie was. Die voerde van Spanje tot Oekraïne, van Ierland tot Libië.

Ze toonde zich ervan bewust dat haar machtsuitoefening puur informeel is. „Geen gesprek in kleine kring kan overeenstemming via de instituties vervangen.” In dat verband meldde Merkel dat zij vandaag de Griekse premier Tsipras in audiëntie zou ontvangen. En dat men niet te veel moest verwachten van dit onderhoud met het enfant terrible van de eurozone. Maar dat is typisch Merkel: met lage verwachtingen vooraf, vallen de resultaten achteraf wellicht mee.