Drie stromen in Frankrijk

Terwijl de Franse kiezers gisteren hun stem uitbrachten in de eerste ronde van de departementsverkiezingen, deden ze tegelijk iets anders. Ze gaven met hun stem voor de departementen ook alvast een eerste aanwijzing voor de presidentsverkiezingen van 2017. Dat lijkt nog ver weg, maar in feite is de campagne daarvoor al begonnen.

Oud-president Sarkozy, die aan het hoofd staat van de bitter verdeelde UMP, vergrootte zijn kansen voor 2017 met de ruime overwinning die zijn partij gisteren behaalde. Hoeveel bedenkingen er binnen de conservatieve UMP ook over hem bestaan, hij heeft getoond dat hij het sterk opkomende Front National goed partij kan bieden. Misschien wel als enige politicus in Frankrijk. De nationalistische anti-Europa-partij van Marine Le Pen werd niet de grootste, zoals op grond van de peilingen was verwacht, maar moest met een tweede plaats genoegen nemen.

Voor Le Pen is de uitslag een tegenvaller. Na de Europese verkiezingen van vorig jaar kon ze haar partij, die toen als grootste uit de bus kwam, de ‘premier parti de France’ noemen. Met dat predicaat kon Le Pen illustreren dat het Front National een volwassen partij is geworden, in het hart van de Franse politiek – en niet meer de partij van haar vader Jean-Marie, die veel kiezers afschrikte met antisemitische en tegen buitenlanders gerichte uitspraken. De titel ‘eerste partij van Frankrijk’ kan Sarkozy nu opeisen – als hij zijn partij tenminste bijeenhoudt.

Maar ook zonder de hoofdprijs verkeren het Front National en Marine Le Pen na gisteren in een sterke positie. Van twee kanten was de partij in de campagne hard aangevallen: van rechts door Sarkozy en de zijnen, van links door de Parti Socialiste (PS) onder aanvoering van premier Valls, die het FN een gevaar voor Frankrijk noemde. Desondanks werd het Front National in bijna de helft van de departementen de grootste. En in tal van andere departementen werd de partij tweede, vaak ten koste van de PS.

Frankrijk is nu een land met een linkse president en een linkse regering, waar de kiezers in een derde van de departementen komende zondag, in de tweede ronde van de departementsverkiezingen, mogen kiezen tussen rechts en rechtser. Dat is een weerspiegeling van de sterk geslonken populariteit van president Hollande en zijn beleid. Het is ook een teken dat Frankrijk nu drie politieke hoofdstromen heeft. Dat is een grote prestatie van Marine Le Pen.

Het valt niet te ontkennen dat het FN veel Fransen aanspreekt, als alternatief voor de gevestigde partijen. Marine Le Pen is daardoor een belangrijker speler in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2017, dan velen binnen en buiten Frankrijk lief is.